over varens in bos en tuin

varenbeelden en sneeuwpret

2012-02-03T20:44:00.000+01:00

winterpracht in achtertuin

Cyrtomium fortunei "clivicola"

Polypodium cambricum "Jubilee"

tuinboeket

kwakkelwinterse varengezellen

2012-01-08T11:53:00.000+01:00

Wordt het een kwakkelwinter?
Het varenbos vaart er wel bij en levert bijzondere combinaties op van varens, paddestoelen en bladvormen.

Het voorjaar, de zomer én de herfst waren extreem droog. Het varenbos lijkt wel met een inhaalslag bezig. In de herfst nauwelijks paddestoelen in de wijde omgeving te zien en dan nu, begin januari 2012, paddestoelen bij de vleet.

Mijn kennis over paddestoelen is minimaal. Ik kan wel enige scholing gebruiken.

Want zou je voorkomen van andere soorten paddestoelen ook kunnen beïnvloeden?

En zowaar laat de eerste Helleborus niger een bloem zien.

zover, een zachte winter

2011-12-28T15:41:00.000+01:00

Woodwardia radicans

Elk najaar gaan een aantal planten met bescherming de koude kas in. Het is de laatste weken nogal zacht voor de tijd van het jaar, extra bescherming is nog niet nodig geweest. Bij inspectie van de planten blijkt bij twee Woodwardia soorten de aanmaak van veren nog door te gaan.

Woodwardia unigemmata

Woodwardia unigemmata, staat ook in de volle grond, maar eentje wordt er altijd apart gehouden mocht de
vorst te hard toe slaan, heb ik er in ieder geval nog eentje over. De uiteinden met broedbollen zijn in de potgrond gelegd en worden daarop vastgehouden met pinnen.

Woodwardia orientalis

Woodwardia orientalis is een geval apart. Had ik een redelijk grote plant, deze heeft de winterperiode van het afgelopen jaar nauwelijks overleefd. Ik heb de pot met restanten in de tuin ingegraven. Begin herfst bleken er nieuwe veren uit te lopen. Een heel nieuwe plant naast de "oude". Ook hier gaat de ontwikkeling van nieuwe veren nog steeds door.

Struiken voor het varenbos

2011-12-28T15:27:00.000+01:00

Fatsia japonica

Aucuba

Leucothoe walteri

Pachysandra terminalis

Nandina domestica

Todea barbara verrast

2011-11-30T14:15:00.000+01:00

Todea barbara

Vorige week werd ik getipt via de Nederlandse Varenvereniging dat bij
http://www.gardenpalms.com/NL/
een mooie partij boomvarens staat en niet alleen om te bewonderen.
O.a. zou Todea barbara tot de collectie behoren.
Ik ben daar al een tijd naar op zoek en ben dus "in de pen geklommen"
Vandaag werd de betreffende varen thuisbezorgd, goed verpakt en beschermd, een pracht exemplaar.
Vanaf dit weekend is deze ook opgenomen in de online shop:
http://www.mypalmshop.nl/nl/default.aspx
Het bedrijf is zaterdag geopend, staat op mijn lijstje voor een bezoek.

Limousin koeien langs het varenbos

2011-11-13T15:45:00.000+01:00

Het varensbos grenst aan een weiland. Met regelmaat grazen er een aantal koeien van het Limousin ras.
Het zijn machtig mooie beesten. Als ik zo nu en dan in het varenbos aan het werk ben, valt het op dat deze dieren zo over de dag hun eigen ritme volgen, elk een eigen karakter, en vooral veel rust uitstralen.

Een rust dat aansluit bij het varenbos.
Anders is het met de dieren die aan de andere kant van het varenbos huizen. Met name in de wintermaanden als er weinig voedsel te vinden is, wagen de reeën zich het varenbos in op zoek naar eetbare gewassen.

Houtwal II

2011-11-06T15:41:00.000+01:00

De houtwal moet er aan geloven

De houtwal die ik enkele jaren terug gemaakt heb, wilde ik deze zomer opschuiven naar boven.
Het terrein loopt schuin omhoog, het oog wil ook wat. Impulsief maakte ik een start om de houtwal te verplaatsen.

Er komt een enorme ruimte vrij

En dan moet er flink gesloopt worden. De goed opgebouwde houtwal was lastig uit elkaar te trekken. Maar hier en daar met brute kracht kwam ik een heel eind. De losse takken stapelde ik op om in een later stadium een twintig meter hoger gelegen nieuwe takkenhaag te maken.

Gestapelde takken worden hergebruikt

De nieuwe houtwal wordt zichtbaar

Het werk vorderde behoorlijk, door dagelijks een paar uurtjes aan de slag te zijn, "groeide" hogerop een nieuwe haag van dood hout.

Meters takken zijn opnieuw gestapeld en geordend tot een robuuste takkenhaag

Zover het oog reikt is de takkenhaag zichtbaar klaar. Helemaal aan het einde zal er nog een verbinding gemaakt moeten worden naar beneden om "de boel aan elkaar te knopen"
Het was een droge en warme zomer, zeer geschikt om deze klus te klaren. Voor de bosaanplant gelden andere regels, die had wel een buitje kunnen gebruiken. Het is er niet van gekomen.
De meeste varens laten dan ook minder uitbundige groei zien, het is dit jaar niet anders!

Nieuwe aanvoer bosplanten

2011-11-05T19:36:00.000+01:00

Dozen met nieuwe planten

Het meenemen van steeds nieuwe varensoorten is zo langzamerhand zeldzaam aan het worden. Hoe meer de collectie varensoorten uitbreidt des te lastiger is het om aan nieuwe winterharde soorten te komen.
Met regelmaat neem ik dan ook nieuwe al aangeplante varensoorten mee om de varengroepen uit te breiden.
Er gaat namelijk wel eens wat ter ziele omdat de plek van aanplant in bijvoorbeeld februari of mei in hoog zomer te droog te zijn. Grote volwassen varens kunnen dan nog wel wat hebben, maar jonge aanplant legt echt wel eens het loodje.

Diverse niet al te moeilijke varensoorten ter uitbreiding

Op de bank, vlak voor aanplant o.a. Adiantum x mairisii in pot. Deze varensoort is afgelopen jaar na de winter op sterven na dood door me mee terug genomen naar Nederland. Het heeft lang geduurd, pas begin juni kwamen voorzichtig de eerste kleine varenkrullen weer boven de potgrond uit en is uiteindelijk weer in volle glorie terug gekomen. Tot de herfst laat ik de verzorging weer over aan de natuurlijke omstandigheden van het varenbos, eind van het jaar gaat ie mee terug, zodat ik voor voldoende winterbescherming kan zorgen.

en nog wat bijzonders

Herfststijlloos bloeit al midden oktober

Herfstijlloos is geen bosplant, maar past uitstekend in het weiland aan de rand van het varenbos.

Fuchsia, kleinbloemige winterharde soort voor schaduwrijke omgeving

Strobilanthes atropurpereus

Een verrassende plant, struikvormig, winterhard. Bloeit september-oktober, sterk, doet het goed in halfschaduw/schaduw.

Liriope muscari

Cyclamen hederifolium

varengroei

2011-10-05T16:51:00.000+02:00

De afgelopen weken is in het varenbos weer het een en ander gebeurd. Op een aantal plaatsen begint de varenpopulatie het duidelijk naar het zin te krijgen.

Het kost wel enig geduld en denken, daardoor vullen verschillende varengroepen steeds beter de plek op waar ze zijn aangeplant.

Voor een deel heeft de natuurlijkheid van het varenbos een flinke metamorfose ondergaan.

Met het verdelen van kaphout tussen de aanplant het gebruik van zwerfhout daarbij ontstaat een andere ambiance.

Cactus en varen

2011-09-15T19:16:00.000+02:00

Hoe is het mogelijk?
De varen die zich naast de Notocactus in de pot is gaan groeien, ontwikkeld zich gestaag.
Het fenomeen houdt me al enige tijd bezig.
Om welke varensoort het gaat is me nog niet duidelijk. De veren vertonen nog geen sporendoosjes.
Het blijft wel wat mysterieus. De Notocactus heeft gedurende 7 weken geen water gekregen, de varen blijkt het niet te deren. Wie heeft een idee?

rotstuin

2011-09-14T20:03:00.000+02:00

Varens in muurtjes betreft eigenlijk varens in een rotstuin. Bij het huis is een laag muurtje, in de afgelopen twee jaar heb ik daar tussen de stenen wat varentjes geplant. Gewoon, proberen. De biotoop leek wel aardig voor Asplenium trichomanes en zowaar zijn de varentjes goed aangeslagen.

Verderop, en dan praten we over de bosrand, heb ik een muurtje gemaakt van afgedankte dakpannen in combinatie met diverse keien. Daar heb ik Cheilanthes lanosa tussen geplant. Als experiment staat daar ook een stuk van de Pyrrosia lingua en Pyrrosia polydactyla. En zo waar, deze zomer heb ik er ook een Pellea falcata bijgezet. De plek is 's winters goed droog. Ik hoop dat hierdoor deze vier varens de komende winter zullen overleven.

Bij het huis op een andere plek in een laag muurtje heb ik vorig jaar een flinke pol van Asplenium septentrionale tussen de stenen kunnen krijgen. Ook een klein exemplaar van Asplenium ceterach en Asplenium ruta muraria. Ze staan op het noorden, precies zoals in de vrije natuur ook het geval is.
De laatste is verdwenen, opteert w.s. toch meer een zuidkant.

Een wandeling door het varenbos

2011-07-10T21:38:00.000+02:00

De afgelopen weken is er weer heel wat in het varenbos aan onderhoud geweest. Opnieuw moesten er een paar bomen wijken om de licht en waterhuishouding nog beter in balans te brengen.

Het vele hout dat ik daar van overhield is door het gehele varenbos benut.
IOp verschillende plekken heb ik gewoon een aantal stammen op zijn kop in de grond gezet.

Op andere plekken werd het tijd om enkele traptreden te vervangen door sterker en beter hout. Ook de zijkanten konden hier en daar nog beter worden gemaakt met behulp van de dunnere takken en stammetjes.

En dan ontstaat er vanzelf weer een natuurlijk geheel. Varens die zich steeds beter thuis zullen gaan voelen doordat de vochthuishouding gedurende de zomermaanden w.s. verbeteren zal.

Inktviszwam en ander gespuis

2011-06-28T02:38:00.001+02:00

Inktviszwam (Anthurus archeri)

Het varenbos herbergt inmiddels ook een aantal paddestoelen. Vooral in de herfst zijn er verschillende paddestoelen te zien. Ze groeien op en langs de boomstammetjes en takken die aan weerszijden van de paden liggen. Maar ook nu juni 2011 staan er hier en daar wel wat paddenstoelen. Ik ken ze nog niet goed van naam, dat wordt nog een studie apart. Maar een bijzonder onaangename verrottingsgeur trok mijn aandacht toen ik op een dag in het bos met wat werkzaamheden bezig was. Aanvankelijk dacht ik aan een dooie muis, vogel of bedenk maar wat. Heb je onderweg wel eens achter een vrachtauto met inhoud van een slachthuis voor destructie. Zoiets...kadaverlucht.

Ik op zoek, nergens wat te vinden, soms was de lucht weer weg en dan was het er weer. Uiteindelijk bleek de inktviszwam de veroorzaker te zijn van de stank. Een bijzondere zwam, op de volgende link is er meer over te lezen. http://www.tuttel.com/natuur&landschap/inktviszwam.html
Het maakt veel duidelijk, het regelmatig versnipperen van afvalhout zou de groei van deze zwam juist bevorderen.

Oesterzwam (Pleurotus ostreatus)

En dan deze, de oesterzwam. Het stammetje heb ik drie jaar geleden gekregen om zelf oesters te kweken. Een geprepareerd stuk stam met het micelium van de oesterzwam. Het stammetje heeft volgens voorschrift 5 uur in een emmer water gestaan om volledig doordrenkt te raken. Daarna zouden de oesterzwammen gaan groeien. En inderdaad, wat dagen later groeiden er de eerste oesterzwammen aan met een sobere oestermaaltijd als gevolg. Daarna hield de groei op. Ik heb het stammetje in het bos gelegd. En nu drie jaar later is er weer leven in gekomen. Een prachtige oesterzwam toonde zich in volle pracht.

Plaatjeszwam, maar welke?

Aangroeiende veren

2011-06-26T10:44:00.000+02:00

Polystichum set. "congestum"

We herkennen het allemaal wel. Bij aanhoudende droogte hebben de varens er moeite mee hun veren goed en volledig te kunnen ontwikkelen. Dit jaar was het weer eens zo ver. Langdurige droogte in het voorjaar, ook in de Correze, het varenbos, had het maar te doen met een paar druppeltjes regen gedurende een maand of drie. Begin juni kwamen er eindelijk wat regenbuitjes op gang. De varens in het varenbos begonnen onmiddellijk aan een inhaalslag.

Polystichum set. "Mdm. Patty"
De meeste varensoorten vertoonden een zg. aangroei aan de toppen, maar ook de meeste pinnae kregen een mooi fris lichtgroen randje. Een bijzonder verschijnsel. Twee weken verder was er van verschil in aangroei weinig meer te zien. De lichtgroene kleur was langzaam overgegaan in de groenkleur van de rest van de veer.

Dryopteris dilitata "CrispaWhiteside"

Polystichum minutum

Gymnocarpium fedtschenkoanum

Dryopteris aff. "Grandiceps Wills"

Polystichum set. "Nantes"

Arachniodes davaliaformis

Polystichum set. "Plumosum densum"

Polypodium vulgare "Cornubiense"

Dryopteris dickinsii

Koeien aan de rand van het varenbos

2011-06-24T21:18:00.000+02:00

Het varenbos grenst aan een weiland. 's Zomers staan er vaak koeien op het veld. Ook nu in juni werden vier koeien op het weiland uitgezet. Tijdens de werkzaamheden in het varenbos was het leuk om met regelmaat de grazende koeien te observeren.

Maar ook de koeien toonden een grote nieuwsgierigheid voor "dat grote beest" in het bos. Zodra ik in het varenbos bezig was wist ik me met regelmaat door de koeien bekeken te worden.

Varen met cactus

2011-05-31T01:00:00.002+02:00

Notocactus en varen in de vensterbank

Vorig jaar deed ik in mijn blog melding van de Notocactus waarbij in de bloempot zich een varen ontwikkelde. Ik heb het varentje toen heel voorzichtig uit de potkluit losgemaakt en een eigen "bloempot"gegeven. De eerste weken ontwikelde het varentje zich goed en plotseling binnen 24 uur was de varen afgesorven/verdwenen. Ik heb het nog wat weken bewaard in afwachting of er zich nog wat leven zou ontwikkelen. Tevergeefs, na flink wat weken heb ik de conclusie getrokken dat de varen gewoon dood was gegaan en heb ik het geheel "afgevoerd".

Detailopname van de varenveren

En nu ruim een jaar na dato blijkt de geschiedenis zich te herhalen. Opnieuw bij dezelfde Notocactus en in de zelfde pot heeft zich weer een varentje ontwikkeld. Dit keer zal ik het varentje laten waar het zich blijkbaar prettig voelt. Het intrigeert me wel hoe dit "kamerplantennatuurverschijnsel" , mooi woord voor de scrabble enthousiasten onder ons, mogelijk is.

Op de achtergrond nog wat Victoriaans aardewerk met varenmotief

Zijn er lezers/volgers onder u die wellicht weten om welke varensoort het kan gaan, ik stel het zeer op prijs als wilt reageren.

Polystichum set. "Nantes" (Cristatum?)

2011-05-29T10:39:00.000+02:00

Polystichum set. "Nantes"

Al heel wat jaren staat bij mij in de tuin en in het varenbos een aantal exemplaren van Polystichum setiferum "Nantes". Het is een prachtige robuuste Polystichumsoort die opvalt vanwege de afgeronde uiteinden op de pinnae en zijn matgroene kleur.

De afgelopen week is me pas opgevallen dat het exemplaar dat in de tuin zich als cristaatvorm heeft ontwikkeld of aan het ontwikkelen is. Volgend jaar zal de aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid pas duidelijk worden, namelijk of er sprake is van een toevalstreffer (alleen dit jaar door bepaalde onduidelijke omstandigheden) of dat de varen nu pas is uitgegroeid om zijn volledige pracht te tonen.
Ik moet zeggen zover is het voor mij een complete verrassing.

Uitgelopen broedbollen van Polystichum set. "Nantes"

Het afgelopen jaar had ik wat veren afgelegd en er was nog geen sprake van cristaatvorm. Een aantal broedbollen zijn uitgelopen en heb ik van de moederplant afgehaald in dit voorjaar en in de volle grond geplant. Ook deze uit broedbollen vergkregen planten beginnen op de jonge veren cristaatvorm te ontwikkelen.

cristaatvorm op jonge Polystichum set. "Nantes"

Voorlopig houd ik het op een toevallige speling der natuur.

Disporum en Paris

2011-05-11T23:58:00.000+02:00

Paris quadrifolia

Voor nieuwe aanwinsten voor de onderbeplanting in het varenbos vind ik de volgende species erg interessant. Op een van de wandelingen in de omgeving van het varenbos ontdekte ik een hele kolonie Eenbes (Paris quadrifolia). Ik heb er een klein stukje van afgestoken en in het najaar in het varenbos geplant.
Weldra verdween het plantje en nu, lente 2011 staat daar tot mijn grote verrassing een heuse Eenbes tussen de varens.

Disporum flavens

Disporum is een andere plantenfamilie verwant aan de Salomonszegel. Van de laatste staan al een aantal soorten aangeplant. Maar Disporum is ook een onverwachte ontdekking van het afgelopen jaar.

Disporum cantoniense Night heron

De flinke kluit Disporum die ik aangereikt kreeg staat er prachtig bij in het varenbos. Vandaag trof ik bij een
kweker in de buurt nog wat andere soorten aan. Ik kon ze niet laten staan, ze gaan mee naar het varenbos.

Disporum megalanthum

Onderhoud aan de houtwal

2011-05-09T20:42:00.003+02:00

Gekapte beuk geeft ruimte aan varens

De afgelopen week was ik weer eens "op vakantie" naar het varenbos. En zoals de lente hier in Nederland plotseling warm en sterk zijn intrede deed, zo ging dat ook in de Correze. Het is me nog meegevallen hoe de varenbeplanting het er dusver vanaf heeft gebracht. En zo gek als dat kan lijken, heb ik de tuinslang maar weer eens uitgerold en een groot deel van de varens van een beetje water voorzien.

Gezaagde boomtakken op stapel voor hergebruik

Over de lichttoevoer naar de bosvloer kon ik nog niet echt helemaal tevreden zijn. De bomen waren flink uitgelopen, het bladerdek groot. Op een aantal plekken was het echt te donker, in ieder geval zou, als er een buitje regen zou vallen, de meeste druppels de bosvloer niet bereiken.

De houtwal kon ruim worden voorzien van een nieuwe takkenlaag

Door drie middelgrote beuken om te zagen en af te voeren hoop ik enerzijds de lichttoevoer naar de bosvloer nog meer te vergroten. Anderzijds zal er meer vocht in de bosbodem achter blijven om bepaalde plekken voor betere ondergroei te beïnvloeden. Het blijft in deze "schaduwtuin" zoeken naar balans tussen de belangen van gezonde onderbeplanting met voldoende bescherming tegen te felle zon.
De houtwal daarentegen kon van een geheel nieuwe en dikke laag takken worden voorzien.
De dikkere stammen liggen "op voorraad" en zijn geschikt voor gebruik als traptrede.

Rechts een gedeelte waar na kap van een middelgrote beuk hopelijk de onderbeplanting het beter zal gaan doen

Genieten van varens

2011-04-20T09:18:00.000+02:00

Het is lente en geheel anders dan we de afgelopen jaren gewend waren, "schieten" de varenkrullen de grond uit.
En dan vraag ik mij altijd af of varens, net als asperges, als groenten gegeten kan worden. Op You tube kwam ik een filmpje tegen van het bereiden van een maaltijd met varenkrullen.
Neem hiervoor de toppen van Matteuccia struthiopteris (struisvaren), u weet wel die varen die zich in de tuin zo eindeloos uitbreidt.

Matteuccia struthiopteris, struisvaren

Matteuccia, nog beter herkenbaar?

Het consumeren van de adelaarsvaren wordt ten sterkste afgeraden.

Ferns, woodlandgarden and pottery

2011-04-15T19:52:00.001+02:00

Looe pottery Cornwall fern vase

De Victorianen waren erg goed in het toepassen van varenmotieven op tal van gebruiksvoorwerpen tussen pakweg 1840 en 1910. Dit prachtige vaasje is met de hand vervaardigd door K Webb in een veel latere periode in Cornwall bij de Looe Pottery en bestaat uit gebakken rode klei, terracotta, die in de directe omgeving van de pottenbakkerij ruim voorhanden was.

Het dateert ergens tussen 1935 en 1960.

Op de achtergrond uitlopende veren van Dryopteris pallida ssp. raddiana

Varens in de tuin en het "vroege" voorjaar

2011-04-11T10:19:00.000+02:00

Dryopteris dickinsii

Het prachtige weer van de laatste dagen geeft in de tuin een explosie aan groei. Vele stinzenplanten staan al in volle bloei, Corydalis, Bosanemoon, Speenkruid, Oxalis met daar doorheen verschillende bloeiende bolgewassen. Ook de varens hebben de tijd van hun leven.

Polystichum pseudo makinoi

De afgelopen jaren kwam de eerste varenuitloop niet veel eerder op gang dan de eerste week van mei. Dit jaar is dat verrassend anders. Meerdere varensoorten zijn in beweging, de eerste uitloop is wederom spectaculair.

Cyrtomiun fortunei var. clivicola

En wat doe je dan als varengek?

Dryopteris pallida subsp. raddiana

Elke dag maak ik meerdere malen een rondje door de tuin. De uitloop en groei van de varenveren gaat in rap tempo.
Zijn de krullen 's ochtends nog beginnend, 's avonds zijn zijn ze duidelijk verder uitgerold en de volgende ochtend blijkt de groei gewoon door te zijn gegaan.

Polystichum setiferum "Cristato-pinnulum"

Het is genieten, gisteren, vandaag en morgen. En de komende dagen, weken zullen alle varens in de tuin zich langzaam maar zeker uitgroeien tot een kleurrijk groen palet.

Polystichum braunii

Asplenenium scolopendrium ramosum marginatum

Adiantum pedatum

Varens, schaduwplanten en Het Houten Huis

2011-04-08T21:28:00.000+02:00

Verschillende nieuwe aanwinsten, o.a. Polystichum tripteron

De afgelopen week moest ik voor een congres naar Eindhoven. Ik had ruim de tijd genomen, ergens bij Zaltbommel wist ik het zeker. Ik had nog twee uur de tijd. Met heerlijk zonnig lenteweer besloot ik de afslag te nemen en de rest binnen door te rijden. En toen zag ik de kwekerij: Kwekerij het Houten Huis aan de rechterkant van de weg.

Schaduwplanten voor het varenbos

Auto geparkeerd, de kwekerij ademde een rustige natuurlijke sfeer, een kolfje naar mijn hand. Vrijwel direct werd ik welkom geheten en wegwijs gemaakt. Gezien de beperkte tijd die ik had vroeg ik direct of er ook varens en schaduwplanten in het assortiment zaten. En jawel, veel, zeer veel soorten, ergens verderop zou ik meer dan voldoende tegenkomen.

Kijkje in de varenhoek bij het Houten Huis

En wat doe je als varenbosgek? Direct naar de schaduwplanten en varenhoek. Nou van hoek kon je niet spreken: twee grote halfopen kassen stonden vol diverse soorten planten, geschikt voor de schaduw. Al snel viel mijn oog op de grote varencollectie.

Polystichum tripteron

De kwekerij heeft van elke plant de moederplant in een grote pot als voorbeeld achter de kleine, te koop staande plantjes staan. Ik was onder de indruk: niks geen kunstgrepen, gewoon puur natuur en een grote dosis liefde. Ik had al met al weinig tijd om uitgebreid rond te kijken en beloofde mezelf op korte termijn de kwekerij nog een keer te bezoeken.

Kijkje van de schaduwkas naar buiten

Zonder planten weg? Hier en daar vond ik toch weer een heel leuke aanwinst tussen de grote varencollectie, met enkele Dryopterissoorten ging ik na betalen verder op weg naar het congres in Eindhoven.

Één van de schaduwplantentunnels

Vandaag had ik een vrije middag. Een goed moment om de kwekerij nog een keer en uitgebreider een bezoek te brengen. De varencollectie is aanzienlijk. In grote potten staan o.a. Polystichum setiferum "Green Lace" , Adiantum venustum, Athyrium filix femina "Crispa", Cystopteris fragilis, Polystichum tripteron etc.
Maar ook de grote collectie schaduwplanten is zeer de moeite waard.
De kruiwagen waarmee de planten konden worden verzameld raakte steeds voller. Op de kwekerij staan meerdere woonwagens met verschillende bestemming. Ëén van de woonwagens is als "theehuis" ingericht en nodigt uit tot een moment van bezinning. Na een plezierige theepauze vertrokken we huiswaarts met meerdere Geranium- en Pulmonaria soorten. Een Polygonatum species afkomstig uit Azië, Kirengeshoma, allemaal om in of aan de rand van het varenbos een plek te geven. Blij ben ik ook met een stuk van de Polystichum tripteron, dank je wel.
De kwekerij heeft behalve een grote collectie schaduwplanten ook een grote hoeveelheid planten die geschikt zijn voor aanplant in de volle zon, waaronder een grote collectie Papavers, Boompioenen.
Het webadres van de kwekerij is:
http://www.hethoutenhuis.eu/index.php/n1/i

Varens snoeien?

2011-04-03T23:32:00.000+02:00

Mand met varenveren

Elk voorjaar omstreeks april komt de tweestrijd weer ter terug. Waar doe je goed aan. Alle varenblad wegsnoeien of juist aan de plant laten zitten.
Het laatste is de meest natuurlijke variant. Bij wintergroene varens die in het wild groeien komt er tenslotte geen snoeischaartje aan te pas. De oude veren blijven gewoon aan de plant terwijl de nieuwe jonge veren uitrollen. De oude veren verkleuren, verschrompelen en vergaan uiteindelijk en geven hun "meststoffen" terug
aan de moederplant waardoor de moederplant zichzelf a.h.w. van groeistoffen voorziet.

Diverse varenveren verspreid over het pad

Dat is ook het uitgangspunt waarom een grote schare plantenliefhebbers de oude plantendelen in de tuin tijdens de winterperiode aan de plant laten zitten. En zo is dat dan ook bij de wintergroene varens, het is zelfs van levensbelang om de wintergroene varen tijdens de winterperiode ongemoeid te laten.

Maar dan als de lente een aanvang neemt en de veren van de grotere exemplaren plat, soms wel een vierkante meter in doorsnee, op de grond liggen kan het raadzaam zijn om hier en daar de varens wat op te schonen. In mijn tuin geeft het met name de stinzenplanten meer ruimte, adem om zich te te laten zien en te ontwikkelen.

Hakselaar

Zo waren het deze week weer van die dagen om de varenplanten hier een daar van oud blad te ontdoen. Ik ga daarbij zorgvuldig te werk. Het is nog vroeg in het jaar. De nachtvorsten liggen nog op de loer. Ik verwijder dan ook ongeveer tweederde van de platliggende veren. De overige varenveren leg ik terug, luchtig over het hart van de plant ter bescherming voor koudere nachten.

Oogst van varenveren, gehakseld, ter compostering

Alle weggeknipte veren gaan op een hoop en worden verhakseld met een mega oude hakselmachine maar voorzien van nieuwe mesjes. In rap tempo blijft er van de bladerhoop weinig meer over dan een zakvol
versnipperd blad. Die zak gaat de komende weken de schuur in en zal zich langzaam omzetten in "compost"
dat later in het jaar in de tuin gestrooid gaat worden, als groeistof terug naar de moederplanten en tevens dunne strooilaag dat een bijdrage kan leveren tegen het uitdrogen van de grond in de zomer.

Varenafbeeldingen uit lang vervlogen tijd

2011-04-01T21:37:00.000+02:00

Victoriaanse kan met deksel, varens en vingerhoedskruid

Al eerder heb ik op mijn blog melding gedaan van het toepassen van varenmotieven op tal van gebruiksvoorwerpen tijdens de Victoriaanse tijd in Engeland. En er zijn wat mooie voorbeelden. Van boven naar beneden zijn er enkele zeer geslaagde Victoriaanse kannen met varenmotief te zien.

Helemaal bovenaan een varenkan met afbeelding van Digitalis en Dryopteris felix mas. De kan is bij de pottenbakkerij van Baker, Bevis and Irwin gemaakt en dateert omstreeks 1850.

Victoriaanse kan met afbeelding van tongvaren en korenhalmen

Hierboven een varenkan die gemaakt is van het zg. Parian ware. Parian is een soort bisque porselein dat uitgevonden werd door Thomas Battam in het begin van de 19e eeuw. Het is vernoemd naar Paros, een Grieks eiland dat bekend staat om zijn wit marmer met fijne structuur met de zelfde naam. Parian kon goedkoper worden geproduceerd. Een groot voordeel was dat het vloeibare was en daarna in mallen gegoten kon worden en kwalitatief heel geschikt bleek voor massaproductie. Parian ware werd voornamelijk gebruikt voor het gieten van bustes en figuren, af en toe voor het vervaardigen van serviesgoed en vazen. Diverse Engelse fabrieken probeerden patent te krijgen voor verdere ontwikkeling ervan. Een bedrijf in Staffordshire dat gerund werd door William Taylor Copeland en Thomas Garrett produceerden de eerste gebruiksvoorwerpen in 1842.

Victoriaanse varenkan, varen en digitalis

Nog een prachtig voorbeeld van een gegoten kan met varenmotief en vingerhoedskruid. De kleur van het Parian materiaal kon worden bepaald met kleurstoffen. Dze kan is omstreeks 1875 gemaakt in de fabriek van Ridgeways.

Varenkan, Dudson, varenveren in kolommen

Als laatse uit de serie een varenkan in blauw Jasper ware.
Jasper Ware, is een soort steengoed in eerste instantie ontwikkeld door Josiah Wedgewood.
Anderen omschrijven het liever als een vorm van kunstmatig porselein. Het is bekend om zijn matte afwerking en werd in een aantal verschillende kleuren geproduceerd. De meest bekende kleur is lichtblauw,
dat later bekend werd onder de naam van Wedgewood Blue.
Deze kan is gemaakt in de fabriek van Dudson omstreeks 1840.

varentuin en bosaanplant

2011-03-25T13:10:00.000+01:00

Scopolia

Toch weer een aantal leuke planten ontdekt. Allemaal geschikt voor de schaduw maar ook voor het varenbos. Als eerste Scopolia carniolica. Het is een vaste plant met een kruipende wortelstok, met kale, vaak grote bladeren en typische hangende, klokvormige bloemen. Het klokbilzekruid is inheems in loofwouden in de bergen van Oost- en Zuid-Europa en wordt slechts ongeveer 40 cm hoog. Uit de kruipende wortelstok ontspringen sterke, enigszins vertakte, vlezige stengels met grote, gave, onbehaarde bladeren met dikke nerven. De 2 cm lange bloemen zijn van buiten bruin, van binnen enigszins groengeel. Ze hangen aan lange, dunne stelen omlaag. Alle delen van de plant, en vooral de wortelstok, zijn zeer giftig door de alkaloïden die ze bevatten.

Pachyphragma macrophylla

Pachyphragma macrophylla is een vaste plant met een hoogte van 30 cm. De plant is volledig winterhard.
Pachyphragma macrophylla bloeit van maart tot mei. Het is een opvallende schaduwplant. Stelt geen bijzondere eisen aan de grondsoort maar houdt niet van een al te droge standplaats. De bloemen van deze plant zijn hermafrodiet (zowel mannelijke en vrouwelijke organen) en ze worden bestoven door insecten

Narcissus jonquilla var. henriqueslii

Een fraaie wildvorm die van nature voorkomt in Zuid-Spanje. Heerlijk zoetgeurende wilde narcissoort voor een meer zonnige standplaats. Elk 20 cm hoog stengeltje geeft twee tot zes helder diepgele bloemen met een klein cupje. Het cilindervormige blad is donkergroen van kleur. Bloeitijd: april-juni.
Aan de rand van het varenbos vind ik vast een zonnig plekje om deze wildvorm een mooie plek te geven.

Dryopteris cycadina

Ik kon het niet laten, Dryopteris cycadina, met de eerste uitlopende veren van dit jaar.

Bosplanten en de Hessenhof

2011-03-21T19:13:00.000+01:00

schaduwplanten, nieuwe oogst

Als je ergens goed terecht kan voor een groot assortiment varens en andere plantensoorten die de schaduw goed verdragen en prachtig harmoniëren met varens dan is het wel bij de Hessenhof in Ede. Afgelopen zaterdag ben ik er maar weer eens langs gegaan. Het resultaat was een mooi kistje vol met nieuwe aanwinst om bij de varens in het bos te planten.

Welke plantensoorten dat geworden zijn zal ik een een volgend artikel vermelden.

Dan nog wat aandacht voor heesters of struiken.

Elaeagnus ebbingei

Chaenomelis japonica

Begin maart verraste het varenbos al met de prille bloei van enkele struiken die ik in de lente van het vorige jaar had aangeplant. En andere, nog niet bloeiende aanplant lijkt goed aangeslagen.

En als de reeën zich een beetje koest willen houden........

Microsorum steerei

2011-03-18T14:59:00.001+01:00

En de varen van het voorgaande blogbericht is......Microsorum steerei !
Dank je wel Joris, jouw tip leidde onvermijdelijk naar de juiste naam.

Microsorum steerei

Ik heb de varen uit zijn glazen behuizing gehaald en midden tussen de varenfossielen geplaatst voor een
beter aanzicht. Na de foto heb ik hem daar weer in terug geplaatst, eerst nog even wachten op de eerste nieuwe uitloop.
Het blijkt dus echt wel om een varensoort te gaan. Microsorum steerei komt van nature voor in Japan, Taiwan en China in de warmere gebieden op donkere plaatsen. Het is een varen voor zone 10, bij ons dus een "kamerplant".

Kasplantje

2011-03-10T19:51:00.000+01:00

Dit is hem dan, een "varen" welke ongetwijfeld geen varen is maar wel als zodanig sporadisch wordt aangeboden.
De eerste keer dat ik het plantje zag, zeker alweer zes jaar geleden, op een plantenmarkt die in het voorjaar gehouden werd in het kassencomplex van de Universiteit van Utrecht, Fort Hoofddijk. Metall Fern ( Schizocheilia) 12,50 stond er op het kaartje in de bloempot.
Ja, het blad heeft een metaalachtige glans en ergens heel in de verte had ik wel eens gehoord van een varen met dergelijke uiterlijkheden. Niet gekocht, wel kaartje meegepikt om daar eens navraag naar te doen.
Het is er nooit van gekomen, het kaartje verdween in één van de laatjes van de werkbank in de schuur.
Tot vorige week.
...........Krijg ik bezoek van een vriendin, ze heeft een verrassing meegenomen. En dan blijkt na open maken van de verpakking een "Metall Fern" tevoorschijn te komen.
Hoe bestaat het! Toen bleek dat ze een lezing had bijgewoond die door Groei en Bloei was georganiseerd. De meneer die de lezing hield had heel boeiend weten te vertellen over allerlei voornamelijk subtropische planten- en varensoorten en meerdere planten meegenomen voor de verkoop.
Maar er was ook een loting. Maartje was bij de trekking de eerste die prijs had. Ze mocht een plant van de tafel kiezen en meenemen. En ze dacht aan mij. Dat ene leuke bijzondere varentje zou ze voor mij meenemen, de meneer had er zo boeiend over verteld.
En zo kwam toch het naamkaartje weer uit het werkbanklaatje. Het plantje in een beschermende glazen pot.
En nu maar Googelen, geen Schizocheilia te bekennen op het Worldwideweb.
Weet U er meer van?

Prille lente in het varenbos

2011-03-03T21:08:00.002+01:00

Cyclamen hederifolium

De onderbeplanting in het varenbos breidt zich al een paar jaar door steeds nieuwe aanplant met meerdere species uit. Karakteristiek voor een gemiddelde bosbodem is de rijke bloei van allerlei (stinzen) planten in de lente. Daarna sluit het bomendak zich, wordt het donker op de bosvloer en is het over met de pret.

botanische Crocus

In het varenbos ben ik zoekend naar het juiste evenwicht tussen voldoende licht, schaduw en vocht met het doel om de beplanting van de bosvloer gedurende het gehele jaar, zowel de grote rijkdom aan varensoorten als andere (bloeiende) schaduwplanten interessant te houden.

Sneeuwklokjes

Nu de maand maart zich heeft aangekondigd is het echt al een beetje feest aan het worden. De bosvloer met het overwegende bruin van gevallen blad en de tinten van de wintergroene varens worden door diverse bloeiende gewasjes letterlijk opgefleurd.

Helleborus niger

Maarts viooltje, Viola odorata alba

Euphorbia species

Sneeuwklokje, dubbel bloembladige soort

Helleborus orientalis

Pulmonaria, longkruid

Van boomstam tot traptrede

2011-02-28T20:58:00.000+01:00

"trap" naar het bovenste deel van het varenbos

Om de klim naar het bovenste gedeelte van het varenbos wat gemakkelijker te maken heb ik in de overgebleven stammen van de 2 in 2000 omgewaaide dennenbomen een doorgang gezaagd. Vanuit het "hoofdpad" heb ik een zijpad omhoog gemaakt. Met boomstammetjes maakte ik daar een aantal traptreden.

De doorgang is een feit

Aanzicht vanaf het 'hoofdpad'

Een aantal jonge tongvarens vonden een passender plek

Winterse paddestoelen in het varenbos

2011-02-28T14:50:00.004+01:00

Elfenbankje met jonge Polystichum species

In het varenbos beginnen zo langzamerhand steeds meer paddestoelensoorten zich thuis te voelen. Hierboven staan een aantal soorten die in deze winterse perioden zich van hun mooie kant laten zien. Daarnaast is het leuk om te merken dat er varensoorten staan die zich natuurlijk aan het vermeerderen zijn.

Gele trilzwam (Tremella mesenterica)

Elfenbankje (Trametes hirsuta)

Platte tonderzwam (Ganoderma applanatum)

Nieuwe aanplant varengezellen

2011-02-27T10:13:00.000+01:00

Kruiwagen vol met nieuwe aanplant

De eerste kruiwagen vol met nieuwe aanplant staat klaar aan de rand van het varenbos. Het is altijd leuk om naast varens ook oog te blijven houden voor de combinatie van varens met andere planten. Voor de schaduw, halfschaduw zijn de mogelijkheden vergeleken met een zonborder beperkt, maar als je goed om je heen kijkt zijn er zeker meerdere plantensoorten die de moeite van het uitproberen waard zijn.

Overzicht van een deel van het varenbos februari 2011

De afgelopen weken heb ik in de winteruitverkoop bij diverse tuincentra wel weer wat leuks, niet al te duur, kunnen vinden. Euyonimus, Heuchera, Liriope, Cornus canadiense en nog wat Cyclamen. Daarnaast nog wat "verwaarloosde" varens. Het blijft een uitdaging om passende plek te vinden of te maken.

Woodwardia

2011-01-31T14:41:00.000+01:00

Woodwardia asiatica

Met de naamsvermelding Woodwardia asiatica heb ik deze varen in mijn bezit gekregen. Woodwardia........ ik heb er al een aantal in het varenbos aangeplant: Woodwardia radicans en Woodwardia unigemmata. Beiden doen het zover erg goed, gedragen zich voldoende winterhard voor de winterse omstandigheden in de Correze.

Woodwardia asiatica, uitlopende veer

Maar van welke Woodwardiasoort hier echt sprake is, blijft voor mezelf nog even een vraag. Woodwardia asiatica is tot nu toe nergens terug te vinden in de literatuur. Aanvankelijk had ik voor verdere determinatie weinig aanknopingspunten tot dat..........

......deze varen in de loop van september 2010 meerdere kleine varentjes op het blad begon te ontwikkelen. Een belangrijk aanknopingspunt! Het gaat er dan ook zeer sterk op lijken dat ik te maken heb met Woodwardia orientalis, een niet tot zeer matig winterharde Woodwardiasoort. Vanaf november heb ik de varen dan ook binnen in een matig verwarmde ruimte geplaatst.

Het aankomende voorjaar ga ik zeker proberen er een aantal op te kweken.

winter in het varenbos

2011-01-14T16:03:00.000+01:00

Ook het varenbos ontkomt niet aan de winterse perikelen. Begin december 2010 was er in de omgeving van het varenbos een enorm pak sneeuw gevallen. Het zal er prachtig uitgezien hebben. Helaas heb ik daar geen beelden van kunnen maken maar met een beetje fantasie kom je een heel eind.

De bovenste foto is genomen vlak voor de Kerst (2010) De meeste sneeuw was al weggesmolten. Het varenbos doorkijkend is nog duidelijk in het achtergelegen weiland een sneeuwlaag te zien. Na de Kerst gingen de temperaturen weer langzaam omhoog en verdween ook dit laatste beetje sneeuw voor de zon.

De varens staan er ondertussen goed bij. vanuit diverse plekken in het bos is een goed overzicht te genieten van diverse groepen wintergroene varensoorten.

En dan breekt na een paar sombere en regenachtige dagen de zon weer een beetje door.Het geeft het hele varenbos weer kleur. De bruintinten veranderen dan in geel en goud, de groentinten lichten weer mooier op.

En dan blijkt de winter toch maar weer mooi een prachtig seizoen.

Juweeltjes van varens

2010-11-29T11:50:00.000+01:00

Zilveren broche met veiligheidssluiting

Tijdens de "fern craze" werden in Groot Brittanië in de Victoriaanse tijd diverse sieraden gemaakt uit verschillende materialen met afbeelding van varens.

Broche van gemalen en tot vorm geperst hoorn.

Broche gesneden uit kienhout

Zilveren houder voor corsage

Broche van uit kienhout gesneden varenmotieven

Drie kleuren broche

Varens, maar dan anders

2010-11-13T13:16:00.001+01:00

Dudson varenkan 1886

Om het varenbos

2010-11-01T13:43:00.000+01:00

Pteridium aquilinum

In het varenbos staat zo langzamerhand een aardige collectie varens. Elke keer dat ik er "met vakantie" heen kan, treft het me dat de varens in deze natuurlijke omgeving zich ook als zodanig gedragen. In de omgeving van het varenbos is het ook altijd genieten. Met regelmaat maak ik een flinke wandeling in de omgeving, en kom dan meerdere varensoorten op zo'n wandeling tegen. Eén van de laatste wandelingen maakte ik vorige week om het varenbos. De volgende varensoorten kwam ik tegen:

Asplenium ceterach

Asplenium scolopendrium

Polypodium vulgare

Asplenium foreziense

Asplenium trichomanes

Athyrium filix femina

Blechnum spicant

Dryopteris felix mas

Polypodium australe

Polystichum setiferum

Klimaatcontrole voor varens in mijn kas

2010-09-23T14:04:00.001+02:00

Varens in plantenkas op doek

Al jaren worstel ik met het goedhouden van varens in de kas. Met regelmaat moest ik constateren dat een bepaalde varen de geest had gegeven. Op allerlei manieren heb ik geprobeerd om het verlies van varens in de kas tegen te gaan. Met name het verder opkweken van kleine varentjes verliep vaak desastreus. Ze stonden te nat, te droog, te koud, te warm met als gevolg dat de varenrouwmug kans heeft gezien zich binnen de varenpopulatie te ontwikkelen. Het te nat staan blijkt uiteindelijk één van de grootste boosdoeners.

plastic dienblad

Na afgelopen zomer ben ik geheel op een andere methode van water geven overgegaan. Het idee ontstond tijdens een bezoek in één van de vele tuincentra. De planten stonden uitgestald in metalen bakken die van een dikke vilten bodemlaag waren voorzien. Daarop stonden de bloempotten met planten. Alleen, hoe ik dat in mijn eigen kasje, zonder al te veel kosten, kon realiseren werd de uitdaging.

lap van oude deken

Tijdens het opruimen van de schuur, kwam ik een oude opgerolde deken tegen. En daarmee sprong de vonk over van ......vilten doek.......naar.....

Deze oude wollen deken kwam qua materiaal aardig in de buurt. En verder denkend leek het zo gek nog niet om op zoek te gaan naar een simpel oud plastic dienblad welke als "bak" dienst kon doen.

Bij de Sligro staan ze te koop, slecht 1,50 euro per stuk. Ik heb er een aantal aangeschaft. Vervolgens heb ik de deken in passende stukken geknipt en daarmee een aantal dienbladen belegd en de lappen met water begoten.
Alle opgepotte varens staan nu al meerdere weken "op doek" met als resultaat dat de varens niet meer te droog of met de voeten in het water staan. Tot zover werkt het zo fantastisch dat zelfs een aantal kwijnende varens in een aantal weken al helemaal zijn bijgetrokken en echt aan de groei zijn gegaan.

Onderhoud aan de paden

2010-09-09T19:41:00.000+02:00

Bospad in onderhoud

Met de nodige kap van een aantal bomen, ontstaat er min of meer toch enige ravage binnen het bos tussen beplantig en paden. In het varenbos moesten er dan ook flink wat "varenbedden" vrij gemaakt worden. Van elke "gevallen" boom moesten eerst de takken worden verwijderd, de takkenschaar maakte overuren. Daarna de overgebleven stam in hapklare brokken, brokkenmaat traptrede. De stammetjes werden keurig langs de paden gelegd in afwachting van een goede bestemming.

Nieuw trapgedeelte met gebruikmaking van stammetjes

Eén van die goede bestemmingen was het gebruik van toepassing tot traptrede. Op meerdere plekken in het varenbos konden de stammetjes direct een goede plek krijgen, steeds twee pinnen aan de voorkant om wegrollen te voorkomen.

Geheel nieuw aangelegd trappad

Hosta, een nieuwkomer in het varenbos

Met het onderhoud van de paden heb ik hier en daar in bestaande aanplant toch wat moeten reorganiseren.
De vele naaktslakken die in en rond het varenbos huizen, hadden me tot nu toe weerhouden om hosta's te planten. Deze zomer is de aftrap van het experiment in het gevecht tussen de naaktslak en de hosta. Ik heb er een drietal aangeplant. De mooiste dingen kunnen onstaan door het loslaten van bepaalde waarheden. Ik ben in ieder geval benieuwd hoe Hostaschuw de varenbos-slak kan worden opgevoed door moeder natuur.

Nog meer bospad en traptreden.
Een bestaand schuin pad is hier omgevormd tot een gemakkelijker loopbaar geheel door gebruik te maken van bos eigen materialen. En als de zomervakantie bijna op zijn eind is, straalt het bos voorlopig weer een plezierige sfeer uit en kan zich opmaken voor een naderende herfst.

Polystichum setiferum "Green Lace" III

2010-09-03T09:38:00.000+02:00

Polystichum setiferum "Green Lace" welke zo goed als voor dood vorig jaar zomer in het varenbos aantrof, lijkt herrezen. Tot mijn verbazing en plezier zijn er tussen mei en juli twee nieuwe veren uitgelopen.
Op http://varenbos.blogspot.com/2009/10/polystichum-setiferum-green-lace-deel-1.html
en http://varenbos.blogspot.com/2009/10/polystichum-setiferum-green-lace-deel-1.html heb ik eerder over deze varensoort eerder een bericht geplaatst. Een bijzonder mooie varensoort die zeker niet de gemakkelijlste blijkt te zijn.

boomstronk wil niet wijken

2010-09-02T20:47:00.001+02:00

Deze zomer trof ik de varens in varenbos in een redelijk goede staat aan. En toch.....na een lange droge periode blijken de bomen de varens absoluut de baas te blijven als het gaat om vochtopname. Op enkele plaatsen staan de varens echt veel te droog, grotendeels te wijten aan extreme wortelgroei van voornamelijk de nog aanwezige beukebomen.

In het belang van het behoud van de varenpopulatie ben ik verder gegaan met het kappen van een aantal beuken. Het uitgraven van de stronk was per boom een flinke klus en elke boom die ik "eronder" kreeg gaf me een goed gevoel. Op één plek bleek de stronk met wortelgestel vele malen sterker. En na een hoop gegraaf en gezaag zonder maar een enkele beweging in de kluit waar te nemen, heb ik besloten de meerstammige beuk tot op de grond af te zagen en het gat weer dicht te gooien.

De meerstammige beuk was in ieder geval rondom wortelvrij gemaakt en om nieuwe uitloop te voorkomen besloot ik de restanten op grondhoogte rondom in te zagen met de hoop dat deze beuk niet opnieuw uit gaat lopen. Op de plek des onheils heb ik een door droogte in groei achtergebleven bijna ten dode opgeschreven Polystichum setiferum "Cristato-pinnulum" tegen de nog uitstekende stronk geplant. Binnen een week kwam het leven in e varenb terug. Komende herfst zal ik zien of mijn werk voldoende effect heeft gehad.

Hier een doorkijkje op de werkvloer, de beuk middenvoor rechts zal ook nog moeten wijken. Mogelijk dat de winterperiode een goed moment is om daar aan verder te gaan.

Varengezellen

2010-06-22T20:51:00.001+02:00

Sophora prostata

Altijd op zoek naar afwisseling in de varentuin, kwam ik laatst in een tuincentrum dit halfstruikje tegen: Sophora prostata "Little Baby". Het mooie fijne blad combineert prachtig met menig varenveer. Ik had er nog niet eerder over gehoord......Het blijkt om een halfheestertje te gaan met een oorsprong in China. Er bestaan meerdere variëteiten van deze Chinese honingstruik welke rond de maand juli in gunstige omstandigheden tot bloei komt. Geschikt voor halfschaduw en winterhard tot -15 graden, vind ik hem zeer de moeite waard om hem een plek tussen de varens in het varenbos uit te proberen.

Boehmeria platanifolia

Nog een onbekende, Boehmeria platanifolia. Het lijkt wel wat op een statige brandnetel. Houdt van schaduw, is zeer winterhard. Met een maximale hoogte van een meter een plant om achter of tussen wat hogere varensoorten te zetten.

Het gaat om een bladplant uit China met bijna rond , gekarteld soepel behaarde bladeren. Geschikt voor elke humusrijke , goed doorlatende grond in gedeeltelijke schaduw. Hij komt bij mij tussen de varens.

Persicaria virginiana "Lance Corporal"

Vorig zomer wat stekken gekregen, zo op het oog een prachtige bladplant. Ik had geen idee wat ik in mijn tuin ging zetten. Totdat het zomer werd en deze plantensoort uitgroeide tot een 50 cm hoge plant met donkerrode aren. Gewoon prachtig. Onlangs kwam ik hem tegen en kwam toen pas achter de naam. Het gaat om Persicaria virginiana. Van deze plantensoort weet ik dat hij goed combineert met varens. In natte omstandigheden kan hij enigszins te veel uitzaaien, op een wat drogere plek blijft hij keurig in toom. Het is een winterharde vaste plant.

Leptolepia novae - zelandiae , zone 9

2010-06-21T20:40:00.001+02:00

Leptolepia novae zealandia

Vorig jaar kwam ik door ruil in het bezit van een aantal rhizomen van deze prachtige Nieuw-Zeelandse varensoort. Nadat ik de rhizomen had opgepot werd er een groot beroep gedaan op mijn geduld. Pas na 5 weken kwamen de eerste kleine veren voorzichtig te voorschijn. De groei stagneerde echter vrij snel, het leek wel of de rhizomen niet goed aan de groei wilden komen. Uiteindelijk zijn ze niet sterk uitgegroeid de winter in gegaan. Bang voor vorstschade heb ik de varenpotjes in de winter binnengezet. Deze hebben hebben veel schade opgelopen. Dan stonden ze te nat, dan weer te droog. Ik vond het lastig om ze goed te houden. Tijdens de Kerstvakantie heb ik ze wegens afwezigheid tijdenlijk in een afgesloten lichtdoorlatende Curverbox geplaatst. Normaliter overleven de varens een aantal weken op deze manier maar waarschijnlijk door te veel haast heb ik ze toch "te nat" afgesloten. Na thuiskomst waren de planten geheel beschimmeld, nat en bruin. Direct heb ik ze droger gezet, maar het kwaad was al geschied. Ze hebben het nauwelijks overleefd. Echter, onlangs blijkt één exemplaar het te hebben overleefd. Voorzichtig, net als het afgelopen jaar komt een eerste veer boven de grond.......

"Takkenwerk"

2010-06-08T21:27:00.001+02:00

de wal..... grens tussen het wilde en het getemde bos

Het bos groeit hevig, het bladerdak groeit. De laatste dagen van mijn verblijf wil ik dan ook nog wat ingrepen verrichten. Tenslotte duurt het weer weken voor zich een nieuwe kans voordoet. En dan is het volop zomer en is het beter om de bomen met rust laten. De uitschuifbare ladder brengt uitkomst. Met niet al te veel moeite slaag ik erin om de kruinen van wat grotere bomen op te schonen. De vrijkomende takken doen uitstekend dienst om de takkenwal, grens tussen het wilde en het getemde bos, van een nieuwe laag te voorzien.

De ladder verhuist van boom naar boom

een aantal varens krijgt een nieuwe plek

Met het opsnoeien van kronen valt mijn aandacht op een aantal daaronder geplante varens. De afgelopen winter zijn meerdere Polystichumsoorten aangevreten. Ach, een gewone Polystichum setiferum kan niet echt kwaad. Maar de vraat aan drie bijzondere exemplaren van Polystichum set. "Rotundatum cristatum" gaat me aan het hart. Het kan nog nét. Verplaatsen van deze en een aantal andere bijzondere varensoorten naar een plek verder weg van de wal.

In dit varenbed is ook een en ander veranderd.

En bij al dat werk is goed gereedschap is een must. Echter van het dragen van goede schoenen bij het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden wordt ik me steeds meer bewust, dat is net zo belangrijk. Deze stevige stappers zorgen tegenwoordig voor een goede houvast op de werkplek en dat bevalt best.

De grillen van de natuur

2010-06-02T11:11:00.003+02:00

Dicksonia antartica

Een sporeling is het nog, Dicksonia antarctica. Staat voor het tweede jaar aan de rand van het varenbos. Wonder boven wonder is deze jonge boomvaren de winter goed doorgekomen.

Pteris cretica

Nog een voorbeeld van het kúnnen doorstaan van een strenge winter. Deze Pteris cretica was ik helemaal vergeten. Ik had hem als kamerplantjes gekocht en eind van de herfst in de tuin gezet als leuke opvuller. Meer niet. Eind mei lieten zich de eerste prille veren zien. Deze heeft blijkbaar bij toeval voldoende beschermd gestaan onder de Rododrendonstruik op een plek met goede drainage.

Pteris cretica "albolineata"

En ook deze Pteris heeft het gered. Voorzichtig komen de eerste veren begin mei in het varenbos uit de grond. Dat betekent dat het aanplanten van Pteris cretica wel degelijk tot succes kán leiden bij aanplant in de (varen) tuin. Maar blijvend succes is niet verzekerd, het blijft gewoon een kwetsbare varen voor de volle grond.

Van boom tot bospad

2010-05-25T14:48:00.000+02:00

Het langzamerhand uitdunnen van het varenbos heeft meerdere plussen. Behalve dat er meer licht en lucht in het bos bij de bosvloer kan komen is ook verdere uitbouw en opbouw van de houtwal mogelijk. Hiervoor worden vooral de dunnere twijgen gebruikt. De dikkere stukken komen meer tot hun recht om de schuinlopende paden nog verder van traptreden te voorzien.

Hier is zichtbaar dat ook dunnere stammetjes goed dienst kunnen doen. De onderste is "pas" en de bovenste stam laat ik opzettelijk langer, steekt over het pad heen om zo meer houvast te krijgen.

De al eerder aangelegen paden en traptreden laten al een eerste opbrengst zien van paddenstoelengroei. Het geeft het geheel steeds meer een natuurlijk aanzien.

Maakte ik in het berleden gebruik van diverse houtsoorten, de komende tijd zal alleen nog met beukenhout verder gewerkt worden. Op de "thuisbasis" spaar ik ondertussen zaailingen bij elkaar van es, esdoorn en linde. Het kan zo maar zijn dat ze in de toekomst kwalitatief een betere variatie aan bladval bij gaan dragen.

De grillen van de natuur, (on)mogelijke varenverschijnselen

2010-05-23T18:07:00.002+02:00

Blechnum nudum

Zoals ik al eerder in een eerdere blog publicatie melding heb gemaakt van een extreme winter welke het varenbos heeft "geteisterd" zijn er toch meevallers in de varengroei. Vaak gaat het zoeken voor het planten van bepaalde varensoorten op de juiste plaats, verzorging etc. niet over één nacht ijs. Eén van die soorten is Blechnum nudum. In Nederland toch min of meer tot de kamerplanten gerekend. Van deze varen voor zone 9, heb ik -gezien het aanzienlijk mildere klimaat in de correze- twee jaar terug er een paar aangeplant aan de bosrand. De eerste winter was mild, de Blechnums waren gedurende de winterperiode mooi in blad gebleven en liepen in het voorjaar van 2009 prachtig uit. Deze winter zijn de veren volledig bruin geworden en wonder boven wonder na een winterperiode met toch plaatselijk tot -10/15 graden blijken ze boven mijn verwachting gewoon weer uit te lopen.

Pteris cretica "albolineata"

En zo vergaat het ook de Pteris. Als er één varen zeer vorstgevoelig is dan is het wel deze kamerplant. Na het succes van de Blechnum nudum heb ik er het afgelopen jaar een aantal aangeplant. Pteris cretica "Albolineata" en Pteris cretica "Mayi". Ook deze varensoort blijkt de afgelopen winter goed doorstaan te hebben. De eerste uitloop is zichtbaar.

Polystichum proliferum

Er zijn ook slachtoffers. Juist tegen verwachting in heeft deze varen, Polystichum proliferum de winter niet overleefd. Het is spijtig, zo'n mooi groot exemplaar ten onder te zien gaan. Gelukkig had ik door veren af te leggen de laatste twee jaar een aantal nieuwe kunnen kweken. Deze staan op een andere plek in het bos en ze lijken redelijk, meer duidelijk vertraagd, uit te gaan lopen.

En waar het hem nou in zit? Toch een te natte plek met vorst er overheen? Joost mag het weten. En dat is nou weer nét het leuke van de natuur, ze gaat haar eigen gang en heeft haar eigen regels. 'We' denken het te weten maar feitelijk hollen 'we' er met regelmaat maar wat achter aan.

Licht brengt leven

2010-05-16T20:10:00.001+02:00

Het kappen van meerdere dunnere beukebomen in het varenbos heeft voor meer licht gezorgd. Het is te merken, begin mei is de bosvloer bezaaid met ontkiemende eikels. En er valt nog meer op te merken.
De oorspronkelijke eikebomen lopen stukken beter uit dan de afgelopen jaren.
Verderop staat er in een weiland een enorm grote majestueuze oude eik, breed vertakt. Dat zet weer eens tot denken. De meeste eikebomen in het varenbos zijn vrij dun en hoog. Zou het nog meer uitdunnen van de beukebomen de eikenstand ten goede komen? Maar ook de varengroei.
Beukenbossen hebben geen ondergroei. Er zijn daarvoor meerdere oorzaken aan te wijzen.
De wortels verspreiden zich op een enorme manier oppervlakkig over de bosvloer, nemen veel voedsel en water op. Daarnaast maken ze een enorm dicht bladerdek waardoor er nog nauwelijks licht op de grond door kan dringen. De afgevallen bladeren verteren matig en brengen voor andere plantengroei ongewenste stoffen in de bodem. Varens en beuken: de beuk erin!
Ik ga maar weer eens aan het kappen. Nog meer beuken eruit, plaats voor de eik!

Diplazium pycnocarpon

2010-04-25T10:54:00.000+02:00

Enige jaren terug kwam ik in het bezit van een paar rizomen van Diplazium pycnocarpon afkomstig uit Noord Amerika. Als beschreven vers gekaapt uit een bos ergens in Ontario. De nieuwe varensoort heb ik direct opgepot, natgehouden en vervolgens gebeurde er weinig. Na een aantal weken ben ik eens verder gaan zoeken naar de verzorgingscondities van deze varen. Toen las ik dat het "oogsten" van rizomen uit het wild bijzonder weinig kans maken om tot groei te komen. De echt levenskrachtige rizomen zijn namelijk bijzonder dik en zitten diep onder de grond. Het is het vergelijken met de rizomen van de adelaarsvaren, weinig kans om een uit het wild meegenomen stukje tot wasdom te kunnen brengen.
Na een aantal weken kwam er toch een kleine eerste minikrul. Al snel bleek het niet meer dan een soort stuiptrekking. De veer verschrompelde, de vooruitzichten voor verdere groei leken hopeloos.
In ieder geval verloor deze varen mijn belangstelling.
Diezelfde zomer, 2008 heb ik het potje met restanten meegnomen naar het varenbos. Daar heb ik de restanten van een schijnbaar levenloze rizoom op een nattere plek ingegraven.
En zoals dat bij mij kan gaan, hele plant vergeten. Vergeten van het bestaan, vergeten van de plek van "aanplant".
Dan valt me in de zomer van 2009 tussen een Dryopteris groep een andere varensoort op, in eerste instantie lijkt het te gaan om de veer van een gewone eikvaren en daar houdt ik dan maar op.
In de herfst van 2009 zijn er op dezelfde plek wat meer veren bij gegroeid en bij nader inzien weet ik dan in ieder geval zeker dat het niet om de gewone eikvaren gaat. Het is wat anders, maar wat??
En dan gaat me een licht op. Er moet een wonder zijn geschied. Zou het Diplazium pycnocarpon kunnen zijn.
Eerst ongeloof, dan bevestiging, foto's en beschrijvingen op internet en in boeken duiden er duidelijk op dat
de doodgewaande rizoom toch levenvatbaar is geworden.
Diplazium pycnocarpon is een bladverliezende varensoort, ik hoop hem begin mei weer terug te zien.

Uitlopende varenkrullen, St. Clement, Frankrijk

2010-04-14T20:46:00.000+02:00

Het is weer tijd dat de varens langzamerhand uit gaan lopen.
Elk jaar is het weer een opwindend geheel om de diverse varensoorten te zien ontkrullen.
Deze geweldig mooie varenvaas "Vase fougere" is gemaakt bij pottenbakkerij St. Clement in de buurt van Luneville in Frankrijk. Hier wordt op een prachtige wijze het ontkrullen van een varenveer uitgebeeld in de toen trendy art nouveau stijl. De vaas is gemaakt omstreeks 1920/1930.

Corsicaanse schapenkaas met smaak

2010-04-08T19:18:00.000+02:00

Corsica, een eiland met toch wel heel verschillende en bijzondere varensoorten.

Had ik gedacht een keer naar Corsica af te zullen reizen, voor kaas is dat niet meer nodig.

Vandaag verraste een collega mij met dit prachtige maar vooral ook heerlijke schapenkaasje uit Corsica.

Het is voorzien van een varenveer van Polystichum setiferum.

Helemaal bijzonder is het feit dat dit heerlijke schapenkaasje, naar nu blijkt, ook in Nederland te verkrijgen is.
Notabene "vlak bij mij om de hoek"!
"Je bent er zo, op de fiets" hoor ik mijn collega al tegen mij zeggen.
De route leidt naar Santpoort , fiets tegen de gevel van fromagerie (kaaswinkel) Amuse. Op http://www.lamuse.nl/ kun je een kijkje nemen wat deze kaaswinkel nog meer voor heerlijke verrassingen herbergt. De moeite van een bezoek waard als je dol bent op kaas én varens.

Voorjaar 2010, De eerste varenkrullen

2010-04-05T15:06:00.005+02:00

Dryopteris celsa

Het is EEN VOOR lust Het OM in Het Oog Kasje De Eerste varentjes Weer Uit te Zien Lopen. Hier de

varenkrullen van Dryopteris Celsa.

Gymnocarpium fedschenkoanum

Dennstaedtia punctiloba

Asplenium scolopendrium "Crispum groep"

Cystopteris sudetica

MAAR OOK Buiten Het Kasje is De Eerste lentegroei waarneembaar. De Eerste hier uitlopers van Adiantum venustum en Polystichum andersonii

Polystichum andersonii

Het varenbos maakt zich op voor de lente

2010-03-19T17:30:00.000+01:00

Eindelijk lijkt ook het voorjaar niet ver weg meer in het varenbos. Na een aantal weken met flinke nachtvorst met temperaturen tot -10 graden, wat voor de zuidwestgrens in de Correze uitzonderlijk koud en heftig is, blijven de temperaturen nu eindelijk weer boven nul.
Hoe de bananenbomen, mimosa en palmen, die in de wijde omgeving staan aangeplant , het ervan afgebracht hebben valt voor mij begin mei pas weer te zien. De Musa basjoo die ik enkele jaren geleden op eigen terrein heb aangeplant bleek eind februari volledig in elkaar gezakt.
Een aantal varensoorten heb ik in december nog net een laatste goede bescherming kunnen geven. Ook van deze zal ik met het vaststellen van opbrengsten tot begin mei geduld moeten hebben.
Maar de meeste varens zullen ongetwijfeld weer goede sier in het bos gaan brengen.

Bruin goud

2010-02-28T15:49:00.000+01:00

Het was me een winter wel. Stonden de varens er in het varenbos rond de jaarwiseling dankzij een dik pak sneeuw nog goed bij, eind februari is het wel anders. De langdurige vorst heeft ook de varens in het varenbos van uiterlijk doen veranderen. Meerdere soorten die normaliter in een (zachte) winter groen blijven zijn hebben precies gedaan wat ze moeten doen maar dan in een versneld tempo: afsterven ofwel bruin worden.

Met de eerste voorjaarszonnestralen en het kwik weer flink boven nul geeft dat mooie plaatjes.

De eerste sneeuwklokjes, crocussen en kerstrozen staan in bloei te midden van een bosvloer vol blad en merendeels afgestorven varens. Hieronder een selectie van het "bruine goud" .

dryopteris f.m.

Diplazium bantamense

Blechnum nova zealandia

Blechnum nudum

Cyrtomiun carytodeum x falcatum

Dicksonia antarctica (jong)

Dryopteris cristata angustata

Polystichum ssp

Polystichum tsus simense

Dryopteris ssp

Dryopteris f.m.

Dryopteris wallichiana

Phoenix glass company

2010-02-14T17:10:00.000+01:00

Een prachtig voorbeeld van een varenvaas, welke onder invloed van de varengekte door de Amerikaanse glasfabriek Phoenix in de 30ger jaren van de vorige eeuw op de markt is gebracht.

In 1930 kon Phoenix de mallen voor het maken van dit soort glas over nemen van de Consolidated Lamp en Glass Company. Deze laatste werd tijdelijk gesloten, het was crisistijd, om te voorkomen dat zij een enorm verlies zouden lijden. Van 1933 tot 1936 produceerde Phoenix meerdere ontwerpen onder de naam Phoenix Reuben lijn. Er werd opzettelijk verschil in glaskwaliteit maar ook in het gebruik van kleuren aangebracht: in principe vervaardigde Phoenix alleen glasproducten waarbij slechts van één tweede kleur in contrast met de basiskleur gebruik werd gemaakt.

In 1936 werden de mallen aan de Consolidated Glass Company teruggegeven. Phoenix was inmiddels marktleider geworden door ook eigen ontwerpen in Sculptured Glas op de markt te brengen. Er werd daarbij gebruik gemaakt van vergelijkbare technieken. Hun Wild Rose vaas bijvoorbeeld, was vrijwel identiek aan de Dogwood vaas van de Consolidated Glass Company, maar kleur en afwerking waren net even iets anders. Omdat de producten van beide bedrijven zo op elkaar lijken is er tussen de verzamelaars veel verwarring. Het is interessant om te weten dat Phoenix Glass en de Consolidated Lamp en Glass Company altijd twee aparte bedrijven waren en zijn gebleven.

Phoenix is in 1958 gestopt met het maken van hun Sculptured Art Glass, maar er zijn later toch nog enkele producten gemaakt door gebruik te maken van de oudere Phoenix mallen. De Davis-Lynch Company heeft eind 1960 een aantal van deze mallen mogen gebruiken en heeft met behulpo daarvan een paar honderd (retro) vazen in effen kleuren op de markt gebracht.
Anchor Hocking welke Phoenix Glas op had gekocht, heeft in 1970 en 1976 ook enkele Sculptured stuks geproduceerd, in vaste effen kleuren zonder contrasterende kleur. Er zijn speciale stukken zijn gemaakt voor enkele "oud" Phoenix werknemers in een kleine oplage.
Phoenix is nog steeds onderdeel van Anchor Hocking Industrial Glas. Het maken van "art"glas is stopgezet.

Winterzorgen, zorg op maat voor varens

2010-02-07T21:13:00.001+01:00

In principe zijn alle winterharde varens gewoon hele sterke planten. Over de winterhardheid kan nog wel eens een misverstand ontstaan. De afgelopen winters hebben we tenslotte nauwelijks winterkou gehad, en nu praat ik over het Westen van Nederland. Zelf ga ik altijd uit van de USAD winterhardheid zones.

Varens met een winterhardheid vanaf 8 hebben in deze actuele winterperiode , mijn tuin ligt in West Nederland, wel extra bescherming nodig. En dan te weten dat ik normaliter eind november altijd mijn kasje met noppenfolie afscherm en een verwarmingselement aan heb staan op "het sterretje", waardoor de temperatuur in het kasje niet onder het vriespunt komt. Dit keer had ik besloten om voor de komende winter GEEN extra maatregelen te nemen.

Dus werd het improviseren. De Dicksonia antartica is in de onverwarmde garage gestationeerd en wordt verder beschermd met een laag noppenfolie. Een aantal andere varens staan in het kasje en worden beschermd met een laag noppenfolie. Andere kleine, nog kwetsbare varentjes staan samen in een plastic bak met boomschors tussen de potjes.

Woodwardia unigemmata tenslotte, staat in een kuip, beschermd met een dikke laag boomschors, noppenfolie om de pot én tijdens hele koude nachten extra met doek afgedekt in de garage.

Zo hoop ik de "kwetsbaren" de winter door te krijgen.

Het principe: Bescherming met luchtlaag tussen pot, plant en buitentemperatuur.

opscheppen en stelen

2010-01-19T19:13:00.008+01:00

Het kappen van een aantal jonge beuken had wel wat voeten in de aarde. Gewapend met één van mijn beste spades met een goed en scherp snijoppervlak ging ik het wortelgestel van de bomen te lijf. Het kon niet voorkomen worden dat na enig noest spit- en hakwerk op een bepaald moment de spade op de lasnaad afbrak. Niet getreurd, met een volgende schep uit de cave kon ik verder met de arbeid.

Het was heftig werk, een aantal jonge bomen hadden al dikke wortels en vooral die bomen welke al wat groter waren boden flinke weerstand. Het kostte me uiteindelijk drie spades. Toen was ik door mijn voorraad heen.

Eind van de middag, in de directe omgeving zijn de gewone winkels gesloten van 12 tot 15 uur, ben ik op weg gegaan op zoek naar een Gamm vert. Een georganiseerde boerenbondketen met filialen door geheel Frankrijk. Onderweg, kwam ik op het idee om eerst langs de dorpsmid te gaan. Daar heb ik een prachtige nieuw sterke spade kunnen kopen zodat ik mijn werkzaamheden die middag in ieder geval kon afronden.

Ja, en als het dan toch over scheppen gaat........wil ik nog even reclame maken voor deze eigentijdse ferntrowel (zie fernhunting tools in dit blog)
Hierboven een bijzonder handig schepje. Het is te koop als onkruidsteker. Het doet bij mij uitstekend dienst om in het varenbos te gebruiken om varens te verplanten. Het schepje heeft meerdere voordelen: Stukken sterker, steekt en snijdt gemakkelijk door wortels heen en het uitsteken kan gerichter en preciezer worden uitgevoerd. Het doet bij mij ook dienst om grotere varens te scheuren en te herplanten.

Een aantal jonge beuken worden geveld.

2010-01-16T14:34:00.010+01:00

De afgelopen zomer was het warm en droog. Tussen mei en oktober is er nauwelijks regen van betekenis gevallen. Het bladerdek was dicht, wat er aan regenviel kwam zeker niet op de bosvloer terecht. Ik vreesde voor mijn varens.

Van de vele mollengangen die ik ontdekte tijdens deze droogte periode werd ik niet echt vrolijk en tenslotte bleek dat alle bomen in het bos, ook naarstig op zoek naar water, hun wortels tot in de plantgaten van de varenaanplant hadden laten groeien.

Ik besloot ter plekke een aantal jonge beuken te merken en in de herfstvakantie te rooien.

Door omstandigheden kon ik in de herfst daar niet aan het werk, het moest eerst winter worden voor ik opnieuw het varenbos terug zou zien.

Gewapend met slechts een goede stevige spa ging ik eerst een aantal kleinste bomen te lijf.

Het doorklieven van de wortels leverde niet al te veel problemen op. De wat grote jongens gaven zich minder snel gewonnen. De aanhouder wint, en drie scheppen later, had ik toch zeker 15 stuks tegen de vlakte. Dan volgt het opruimen, stammen takkenvrij maken, zagen, een deel werd verhakseld en weer uitgestrooid. Een ander deel gebruikte ik om de takkenwal te laten groeien.

Verrassend varenbos

2010-01-15T21:14:00.004+01:00

De sneeuw is verdwenen. Het is voor het eerst in maanden dat ik de varens in het bos weer kan aanschouwen. Het doet me goed ze weer terug te zien. Wat een aanpassing, wat een veerkracht, wat een souplesse, wat een verrassing.

Alles staat er gezond bij. De doorkijkjes in het bos zijn weer om van te genieten. Hieronder komen nog wat meer impressies. Dan kun je meegenieten.

De winterse werkzaamheden kunnen een aanvang nemen. Hier en daar blad uit de kern verwijderen of een geheel onder het blad schuilgaande kleinere varensoort weer ruimte en lucht geven. Dan vallen ook weer de in de herfstvakantie met lint gemerkte jonge beuken op. Ze staan op de nominatie om verwijderd te worden om daarna in de zomermaanden, alles staat dan weer volop in blad, nog meer licht en lucht en ruimte en vocht voor de varens te bewerkstelligen.

Het kan vriezen en het kan dooien

2010-01-07T21:33:00.003+01:00

Varenbospad voor de dooi

Het varenbos ligt de dagen voor de Kerst onder een flinke laag sneeuw. Alle varens lijken verdwenen. Het vriest overdag licht en 's nachts matig. Dan slaat het weer om. Eerste kerstdag laat de zon zich zien en lopende die dag wordt het zomaar 12 graden boven nul. Van het sneeuwdek is halverwege de middag weinig meer over.

Varenbospad na de dooi

Eind van diezelfde middag oogt het totaal anders. De sneeuw is in recordtijd weggesmolten. De varens laten zich weer zien. Het bos oogt als een zonnige late herfstdag. Dan start mijn inspectieronde. Alle wintergroene varens staan er zonder meer goed bij. Ik popel om met het mijn voornemen nog enig achterstallig bosonderhoud een aanvang te nemen.

Winterwarmte en varens

2010-01-05T22:10:00.003+01:00

Met al die winterkou is het goed stoken. We gebruiken voor de verwarming van ons huis een hele gewone houtkachel. Hij houdt het hele huis voldoende warm zodat het er ook tijdens de wintermaanden goed toeven is.
De Victorianen hadden natuurlijk weer iets speciaals.
Ook zij waren tijdens de wintermaanden aangewezen op verwarming d.m.v. hout en/of kolen. Om het leven wat aangenamer te maken, het oog wil tenslotte ook wat, werd door de firma Coalbrookedale tijdens de "fern craze" een serie kachels op de markt gebracht voorzien van varenmotieven. Hierboven een mooi detail van varenmotief op de mantel van de openhaard welke zij fabriceerden. Dat is toch machtig mooi!

Open stoken was niet altijd even comfortabel. De Firma Epping bracht een gesloten model op de markt geschikt om ook kolen in te stoken. In principe een kleine potkachel compleet met asla en grondplaat. Let ook hier op de speciaal aangebrachte varenmotieven.

Inmiddels ligt de Victoriaanse tijd al lang achter de rug. Het is een zeldzaamheid om nog een originele kachel van bovenstaande vorm en motief in Engeland te vinden.
De vraag lijkt echter wel weer toe te nemen. Laatst trof ik op internet een advertentie voor de bovenstaande open haard als retromodel, nieuw dus.

Het branden van hout op terras is ook in Nederland een grote vlucht aan het nemen. Ze zogenaamde vuurkorf wordt goed verkocht. Ook zie je wel hier en daar al wel een kachelmodel die geschikt voor het branden van hout op het terras voor het veraangenamen van verpozen en lengen van de avonden voor de wat koelere zomerdagen. Eigenlijk gewoon een eenvoudige terras heather. In de VS is momenteel bovenstaand buitenkachel model geintroduceerd........met varenmotief.

Welke firma durft het aan om deze te importeren en in Nederland/Belgie in verkoop te brengen?

Aan de rand van het varenbos

2010-01-04T16:40:00.008+01:00

Voor de Kerst is er een uitzonderlijke hoeveelheid sneeuw gevallen. Het pad naar het varenbos ligt dan ook onder een flink pak sneeuw. Er zijn weinig varens te zien. Allen zijn verstopt onder of verpakt met een dikke laag sneeuw. Hier en daar steekt nog een stukje onder de sneeuw vandaan. Het geeft mooie plaatjes. De nestkastjes niet uitgezonderd.

Vlak bij het huis hebben we een voederhuisje opgehangen. De dooi is inmiddels ingevallen........ en al snel komen de eerste vinken en mezen op bezoek.

Varenbos, varens en dekbed

2010-01-01T11:08:00.000+01:00

Polystichum proliferum

Polistichum x dycei

Pteris cretica

Athyrium otophorum "Okanum"

Polystichum neolobatum

Dryopteris pallida ssp radiana

Dryopteris affinis "Cristata Angustata"

Blechnum nudum

Dryopteris affinis "Cristata the King"

Cyrtomium fortunei var clivicola

Asplenium scolopendrium

Asplenium adiantum nigrum

Varens luiden de Kerstdagen en een spiritueel Nieuwjaar in.....

2009-12-18T19:35:00.001+01:00

Dat we met zijn allen in Nederland anno 2009 zo'n 150 miljoen kerstkaarten versturen is een feit. In het Victoriaanse Engeland ging het er eenstuk rustiger aan toe.

De eerste commerciële Kerstkaart werd omstreeks 1840 geproduceerd door John Callcott Horsley. Nog niemand had toen enig idee wat voor een impact dat zou hebben. Tegen het eind van de 19e eeuw was het aantal fabricanten dat zich toe legde op het vervaardigen van Kerstkaarten enorm gestegen. Kaarten uit die periode werden meestal voorzien van religieuze motieven, stillevens of natuur.Een bekende fabrikant was Hildesheimer & Faulkner. De inspiratie voor het kiezen van onderwerpen op hun kaarten werd ontleend aan het boek "Language of Flowers" uitgegeven in 1884. In dit boek werden de afbeeldingen van bloemen en planten gekoppeld aan verschillende deugden. De narcis werd symbool voor respect, de klimop stond voor trouw en de tulp verbeeldde de hopeloze liefde. Met de varen werd oprechtheid uitgebeeld. En net dat laatste

was de bedoeling bij het versturen van een Kerst- of nieuwjaarwens.

Vandaag de dag kom je eigenlijk alleen nog gebruikte Victoriaanse Kerstkaarten tegen, met daarop handgeschreven adressen en namen. Ik heb er een paar weten te bemachtigen.

Ze staan hierboven afgebeeld, de tekst spreekt voor zich..........Een goed Nieuwjaar!

Tuincentrums en kamervarens en de tuin 2

2009-12-13T12:09:00.004+01:00

De afgelopen week nog een tuincentrum bezocht. Rond deze tijd tracht ik ze zo veel mogelijk te mijden. Het is tenslotte Kersttijd! Met het inrichten van menig tuincentrum (tuin??) staat alles in het teken van kerstaankopen. De planten, waar ooit een tuincentrum voor bedoeld was, komen er bekaaid van af. Maar er zijn uitzonderingen. Één ervan is tuincentrum Warmenhuizer Bos in Warmenhuizen.
Ooit in 1974 begonnen met de import van cactussen en succulenten uit Zuid Frankrijk en Italië en het specialiseren is het tuincentrum uitgegroeid en wil men zich profileren met de beste kwaliteit planten voor binnen en buiten.

Er is zowaar ook een Brocante afdeling en ook kunst is welkom. Dat heb je met eigenaren die zowel planten, oldtimers, antiek en kunst tot hun hobby's rekenen. En ze zijn er in geslaagd om de Kerstsfeer plezierig te houden. Het bijzondere is dat in het tuincentrum het accent is blijven liggen op planten en wat voor planten!

En daar in die bijzondere sfeer vond ik tussen de kamerplanten Pellea falcata "Star Glow". Ik was hem nog nergens eerder tegengekomen. Thuis in de boeken gekeken, de deskundigen verschillen weer eens van mening! Sue Olsen beschrijft deze species als rotsvaren en geschikt voor zone 9 en 10. Hoshizaki schrijft dat deze Pellea species zeker een week - 7 graden vorst ( Celcius!) kan hebben. Een uitdaging ligt voor de hand!

Het tuincentrum, kamervarens en de tuin

2009-12-02T14:56:00.006+01:00

Polystichum tsussimense

Menig tuincentrum herbergt ook een afdeling met kamerplanten. Daartussen zijn de kamervarens vaak ook goed vertegenwoordigd. Het assortiment bestaat veelal uit varensoorten welke het beste binnen kunnen worden gehouden. Ze verlangen een zomer én winter temperatuur ruim boven het vriespunt. Het betreft meestal varens die van oorsprong in (sub) tropisch gebied voorkomen. Derhalve vragen zij thuis een een lichte, maar in geen geval zonnige, standplaats met een wat hogere luchtvochtigheidsgraad.

Dryopteris erythrosora

In onze centraal verwarmde huizen is de luchtvochtigheidsgraad vaak laag. Dat is de reden dat veel varens een stille dood tegemoet gaan als ze zomaar in een verwarmde huiskamer worden neergezet. Het wordt al een stuk beter als de varen op een "eilandje"wordt geplaatst op een brede schotel.

Pellea rotundifolia

En tussen al dat kamervarenaanbod staat dan ook wel eens wat leuks wat gewoon in de tuin aangeplant kan worden. Neem nou bijvoorbeeld Polystichum tsussimense en Dryopteris erythrosora. Twee regelmatig terugkerende varens in het kamerplantenaanbod. Vaak al voor 95 eurocent per stuk. Van de eerste soort is momenteel veel aanbod, ze worden op grote schaal toegepast in bloemstukjes en/of kerststukjes.

Ze zijn beide volkomen winterhard en bovendien wintergroenblijvend. Dryopteris erythrosora verrast je in het voorjaar nog eens extra door rozerood uit te lopen.

Dan is er nog dat leuke varentje met ronde "blaadjes" Pellea rotundifolia. Ook deze varen wordt ruimschoots aangeboden als kamervaren. Met wat winterbescherming, een dek van dennennaalden of blad, maakt deze varen een hele redelijke kans de winter in de tuin te doorstaan.

Pteris cretica "Mayi"

En dan het Pteris-assortiment. Deze varens zijn zeker NIET winterhard!

Ze kunnen onder bepaalde omstandigheden wel tot 5 graden (nacht)vorst verdragen, maar dan heb je het wel gehad. Beschut aangeplant in een tuin in het Westen van Nederland is het proberen waard. Komende winter ga ik het experiment aan.

Pteris cretica "Major"

Siemen Dijkstra, graficus pur sang

2009-11-23T20:22:00.004+01:00

Siemen Dijkstra Tekenbos nabij Raven (detail) 2000 houtsnede 30 x 100 cm.

Afbeeldingen van varens.......wie hebben er in het verleden daar al wel niet eerder geweldige resultaten mee geboek? De boeken met beschrijvingen en afbeeldingen van varens uit de Victoriaanse tijd worden nog steeds geprezen en als groot voorbeeld beschouwd, als een hoogstandje van de toenmalige grafische mogelijkheden. Varenafbeeldingen gemaakt o.a. door EdwardLowe, ThomasMoore, Anne Pratt. Ze zijn vaak uitgewerkt tot in de kleinste details.

Siemen Dijkstra, Beekdalbos langs het Oude Molensche Diep, 1999,

kleurenhoutsnede, 27 x 107 cm.

En dan op een dag ontdek ik het werk van Siemen Dijkstra (1968). Hij heeft een aantal houtsnedes gemaakt met varenafbeeldingen. Hij is graficus én groot natuurliefhebber en op het gebied van de kleurenhoutsnede een vakman/kunstenaar. Als geen ander weet hij een bijzondere oersfeer neer te zetten vol kleurnuances en met zeer grote rijkdom aan details. Zijn inspiratie, de natuur, vertaalt hij tot kleurrijke panorama's van bomen, bladeren, varens en rimpelend water..... Heeft de techniek van de houtsnedekunst zo goed onder de knie dat hij de prachtigste natuurafbeeldingen handmatig tot in de kleinste details kan uitwerken en in kleurendruk kan uitvoeren. Zijn werk laat dan ook meer zien dan wat zichtbaar is.

Varenafbeeldingen......ik kan er niet genoeg van krijgen en hoop ooit een kleurenhoutsnede van Siemen te kunnen bemachtigen.

Dryopteris staat zijn mannetje!

2009-11-22T10:36:00.008+01:00

Na zes maanden van droogte is er twee weken geleden eindelijk weer regen van betekenis gevallen. Vrienden zijn net terug uit Frankrijk, ze hebben een kijkje genomen in het varenbos en hebben, om mijn ongerustheid weg te nemen, wat foto's gemaakt. Dryopterissoorten lijken tegen een relatief lange droogte periode goed bestand getuige deze foto.

Aan de bosrand staan de wat meer kwetsbare soorten aangeplant. Het blijkt al jarenlang dé plek waar de bodem gedurende langere tijd vocht vasthoudt. Ook hier lijkt de aangeplante varenpopulatie zich goed te hebben gehandhaafd. Voor de bladverliezende varens zoals cystopteris- en athyriumsoorten is dit niet meer te zien.

Aan dezelfde, normaliter wat vochtiger bosrand, staan ook een aantal Blechnumsoorten. Het is een feest te zien hoe goed ze zich staande hebben weten te houden.
Wat dieper het bos in geeft een heel ander beeld. Van groeiende uitbundigheid is er geen sprake.
De droogte heeft hier zijn sporen nagelaten.

Dryopteris affinis subsp. borreri "Polydactila Dadds" maakt zich op voor de winter.

Mollen, boomwortels, droogte, herten - en konijnen vraat, muizen, je kan het zo gek niet bedenken. De meeste varens in het bos lijken dit alles goed te hebben of te kunnen doorstaan. Het jaar 2009 wordt voor mij dan ook een "Een opleidingsjaar" van ervaringen opdoen met de elementen. Het is een (er)varen-jaar om nooit te vergeten.

Fern hunting - tools-

2009-11-16T21:13:00.004+01:00

Een beetje varenliefhebber is zo langzamerhand wel op de hoogte dat in de Victoriaanse tijd een heuse varenrage heeft plaatsgevonden. Men trok er massaal op uit om een nieuwe varensoort of variëteit te ontdekken. Waarmee de buit werd vervoerd staat niet altijd goed beschreven.
Daarom vind ik het leuk te laten zien wat men zoal bij zich had. Afgebeeld hierboven is een verzameltrommel ( een collector's vasculum) die in die tijd veelvuldig werd gebruikt om de buitgemaakte varen(s) in op te bergen en er in redelijk onbeschadigde staat mee thuis te kunnen komen.

Het uitgraven van de varen was niet altijd even gemakkelijk, zeg maar in de meeste gevallen juist erg lastig. Op een natuurlijke plek stond de varen toch vaak op een plaats waar in de grond veel steenachtig materiaal voorkwam. Gewoon uitgraven was er niet bij. De wortels waren vaak alle kanten uitgegroeid om zich een weg tussen de steenachtige bodem te banen. Een gewone schep kon zijn werk dan niet ook goed doen. Speciaal voor dergelijke grondsamenstelling was een smal, stevig schepje ontworpen, (ferntrowels) waarmee flink kracht gezet kon worden om goed tussen het steenachtige materiaal door te kunnen dringen en de begeerlijke varen zo ongeschadigd mogelijk los te kunnen maken van zijn standplaats. Ook de scherpte deed er toe, menigmaal moest een varen bevrijd worden van omringende wortels van bomen of struiken.

En waren de varens eenmaal in redelijke staat thuis aanbeland........ stel je voor, lopend door dichte bossen, greppels, bergachtig gebied en onverharde wegen overgeleverd aan de elementen van de natuur, dan kregen ze thuis in de meeste gevallen eerst een speciale verzorging.
Kreeg de varen uiteindelijk een plek buiten in de fernery, dan kon deze weleens voorzien worden van een door de plaatselijk smid gemaakt planten(varen)label.

Er is overigens onlangs een leuk niet al te duur boekje uitgebracht.
The Victorian Fern Craze, geschreven door Sarah Whittingham.
Bij Uitgeverij Shire Library.

herfstbeelden 2008

2009-11-11T20:06:00.004+01:00

Het is duidelijk herfst geworden. De bladeren vallen massaal van de bomen. In het varenbos is de afgelopen maanden geen drup gevallen. Door omstandigheden kon ik er deze herfst ook niet naar toe. Deze foto's zijn dan ook van een jaar geleden, een flash back

Dit mos groeit in grote getal in en in de omgeving van het varenbos. Ik weet de naam (nog) niet, het had best varentjesmos genoemd mogen worden. En dat doe ik dan ook maar.
De volksnaam varentjesmos lijkt al wel vergeven aan Plagiochila asplenioides gezien de vele publicaties over mossen.

Bulbils op Polystichum setiferum "Plumosum Densum" , een mooi herfstbeeld. Afleggen d.w.z. vastzetten met u-vorm gebogen metaaldraad in de grond geeft in de loop van het komende kalenderjaar nieuwe exemplaren.

Het verhakselen van takken, het laten liggen van dood hout begint ook zijn vruchten af te werpen op het gebied van de groei van paddenstoelen. Hier zie je de witsteellfranjehoed.

Ook Fuchsia soorten hebben het redelijk naar hun zin tussen de varens in de halfschaduw op een beschutte plek.

Geschikt zijn de cultivars van de Fuchsia magelanica, bijvoorbeeld "Ricartonii"

Polystichum setiferum "Green Lace" deel 1

2009-11-05T19:27:00.001+01:00

Als varenliefhebber werd het een wens om tenminste ook een exemplaar van Polystichum setiferum "Green Lace"in de tuin te hebben staan.

Niet aan te komen...........wat wil het geval? Het is een varen die niet uit sporen te kweken is.

Steriel, geen sporen, geen nakomelingen.

Omstreeks 1989 ontdekte meneer Cor van de Moesdijk een sporendoosje op de eveneens steriele varensoort Polystichum setiferum "Plumosum Bevis" bij hem in de tuin. Heel uitzonderlijk, hij is er mee gaan zaaien, kweken en één van de voortgebrachte planten was zo duidelijk anders dan de ouderplant, hij noemde hem Polystichum setiferum "Green Lace".
Met de mogelijkheid van vermeerdering door vitrocultuur ontstond het idee om samen met Hans Kramer van Kwekerij de Hessenhof deze varen op grote schaal te vermenigvuldigen en zo onder de belangstelling van een groter publiek te brengen. Er werden halverwege de jaren negentig duizenden planten opgekweekt en in de handel gebracht. Deze op het oog mooie sierlijk robuuste varensoort bleek helaas geen lang leven beschoren.
De meeste kunstmatig voortgebrachte exemplaren groeiden langzaam, brachten weinig veren voort en bleken kwetsbaar en zonder een uitzonderlijk goede verzorging had de plant weinig kans tot overleven. Het experiment werd gestopt.

In die periode kreeg de vriend van een collega van mij "Green Lace"cadeau van zijn vriendin. De geschiedenis vertelt dat zij deze gekocht had in de supermarkt. Een aantal jaren later hoorde ik bij toeval over dit geluk wat hem ten deel gevallen was. In zijn tuin stond inmiddels een mooie sierlijk uitgegroeide Polystichum setiferum "Green Lace".
Ik mocht er een stuk afhalen............

Polystichum setiferum "Green Lace" deel 2

2009-11-04T09:04:00.002+01:00

Dit kostbare stuk varen werd door mij gekoesterd, de groei was matig en in de loop van drie jaar had ik een redelijke plant. Rob was achteraf helemaal niet zo blij met de opdeling, zijn helft bleek een flinke terugslag opgelopen te hebben. ...............
Het wordt mei 2007, Polystichum setiferum "Green Lace"gaat mee naar Frankrijk en krijgt een plek in het varenbos. Alle eerdere aangeplante varens doen het dusver uitstekend en me nog niet bewust van de kwetsbaarheid van juist deze varensoort, scheur ik hem in de herfst in tweeën.
Keurig naast elkaar op een strategische plek gaan ze de winter in.
Kerst 2007 liggen de veren van beide exemplaren plat op de grond met twee muizengaten in de nabijheid. Het kwaad is geschied, een muizenfamilie heeft gemeend om als winterbescherming een huis onder deze varens te maken, de wortels van de plant hebben als voedselvoorraad gediend. De varens zijn definitief afgeschreven, ze hebben het loodje gelegd.
Maar wat zullen er in het voorjaar bijzondere muizen geboren worden ;)

Mei 2008 nog eens geinformeerd bij de schepper van Polystichum setiferum "Green Lace" . Daar hoor ik voor het eerst van de zwakke kanten van deze varen. Er zijn nog slechts zeer weinig exemplaren, misschien is er nog wat bij de Hessenhof beschikbaar.
Samen met plantenmaatje Han (geinteresseerd geraakt in varens) naar de Hessenhof. Daar blijken nog drie exemplaren aanwezig, zorgvuldig achtergehouden voor de pechvogels.
Beide kopen we er één.
Ik neem hem mee naar Frankrijk om opnieuw het bos op te sieren. De andere gaat met Han mee om in zijn tuin te planten.
Het in het varenbos aangeplante exemplaar krijgt het niet gemakkelijk. De winterperiode is erg nat, het voorjaar koud, en dan begint in mei 2009 eenstevige lange droge periode.
In de zomer van 2009 blijken deze omstandigheden de varen geen goed te hebben gedaan. En tot overmaat van ramp is ook deze varen bezocht door een bosbewoner, een konijn? Een feit is dat pal onder de varen een enorm gat gegraven is, de varen staat er treurig bij.

Als Han daarover hoort, belt hij me op................om te zeggen dat het met zijn Polystichum setiferum "Green Lace" heel goed gaat. Ik mag hem komen ophalen.............

Arachniodes simplicior "IKEA"

2009-10-28T19:16:00.010+01:00

Arachniodes simplicior, een opvallende verschijning en lastig om aan te komen. Ik heb er eerder aandacht aan besteed.

En wat schetst mijn verbazing....Bij een bezoek aan IKEA in Haarlem op zoek naar een nieuwe boekenkast, prijkt, in één van de laatste bochten in het doolhof van gangen met interieurartikelen, vlak voor het magazijn en de kassa's, deze varensoort tussen de voor verkoop bedoelde kamerplanten.

En ineens heet deze varen Arachniodes Ormbunke. Waar halen ze het vandaan zou je denken, maar Ormbunke is het Zweedse woord voor varen!
Het blijkt dat IKEA bij Vitroplus een flinke bestelling, met name varensoorten, heeft gedaan om deze plantensoort bij een breed publiek onder de aandacht te brengen.
En nu weet ik ook dat deze varensoort in Nederland gekweekt wordt. Arachniodes als kamerplant. Zet hem rustig in de tuin.

De oorspronkelijke habitat voor deze varensoort zijn de bossen van China en Japan.
Arachniodes simplicior is enige jaren geleden ingevoerd als kamer/tuinplant in de Verenigde Staten. In Zuid Carolina is deze species in het wild terecht gekomen en maakt tegenwoordig deel uit van de flora in de bossen daar. De winterhardheid is behoorlijk goed.
Het is een varen voor vanaf zone 7 met kruipende wortelstok die goed in de hand te houden is. Verlangt gedeeltelijk schaduw over de dag maar moet toch behoorlijk licht tsaan.

Heeft u nog een plekje in de tuin? Op naar...............

Dudson, een opmerkelijke pottenbakkerij en producent van Jasperware

2009-10-26T16:57:00.010+01:00

Dit is de oven in fleshalsmodel op het oorspronkelijke Dudson pottenbakkerijterrein in Hope street, Hanley. Deze oven was voornamelijk in de 19e eeuw in gebruik. Alle van klei vervaardigde huishoudelijke producten werden daar in gebakken.

Een oude afbeelding van het interieur van de fabriek waarin onder meer Jasperware werd vervaardigd. Jasperware was een Engelse uitvinding, een procedé wat bedoeld was om met het uit China afkomstige porselein te kunnen concureren.

Een kan van Jasperware is hieronder afgebeeld met een krans van varens.

Heel natuurgetrouw zijn o.a. afgebeeld: Asplenium obovatum, Asplenium ceterach, een Athyrium f.f. "Plumosum" soort en Botrichium virginianum.

Het is een wonder hoe prachtig de "namaak porseleinen" of wel de Jasperware producten met deze verfijnde afbeeldingen het bakproces in de oven zo goed konden doorstaan.

Prachtig van textuur, bijzonder scherp van afbeelding. Het is bijna niet te bevatten.

De geestelijk vader en motor achter deze productie was meneer James Dudson. Hij is het die het vervaardigen van het Jasperware tot in de hoogste perfectie heeft kunnen opschroeven. De voorwerpen waren vanwege hun hoge kwaliteit dan ook zeer in trek. Mede daardoor groeide de productie in korte tijd enorm.

De fabriek is lange tijd niet in gebruik geweest en kwam dan ook in de twintigste eeuw in verval. Door Hulme Upright Manning is het gehele complex in Hope street prachtig gerestaureerd. Hiermee is in feite het Dudson Centre ontstaan, waar o.m. het Dudson museum in is ondergebracht.

En heel leuk...........restauratiewerk van een andere orde. Smidswerk uit de negentiende eeuw?

Een mooie Jasperware Dudson kan, met varenmotieven, voor hergebruik meest waarschijnlijk door de dorpsmid van het nodige ijzersmeedwerk voorzien om een langer leven te garanderen.

Hergebruik, graag kijk ik achterom hoe onze voorouders daar meester in waren.

Varentuin in aanleg?

2009-10-20T10:24:00.007+02:00

Varentuin in aanleg............? Deze foto is van de zomer gemaakt in Cardaillac, een prachtig dorpje in de Lot (Fr). Achter één van de huisjes lag een flinke berg bouwafval en tot mijn verbazing groeiden daar nog al wat Asplenium scolopendrium tussen.

Om een mooie varentuin te maken is er blijkbaar niet veel nodig. In dit geval heeft de verbouwing van het huis, het deponeren van bouwafval -een mengsel van "antiek" steenachtige materialen- op de achterplaats, onbedoeld precies aan de voowaarden voldaan om als medium én decor te dienen voor deze "varentuin"

En behalve Asplenium scolopendrium heeft ook Athyrium filix femina het erg naar het zin.

Mijn gedachten over aanplant, biotoop en varenkeuze en bos zal ik maar weer eens bij gaan stellen.

Varengek, zo gek is dat nog niet....

2009-10-14T13:30:00.006+02:00

Dit is een bladzijde uit een speciaal tijdens de "Fern Craze" ontwikkeld Victoriaans fotoalbum.
Omdat je kunt spreken van een hype op varengebied was het zo gek nog niet te bedenken dat ook de foto's met personages alleen nog een plek waard geacht werden in een speciaal album.
Bij het fotograveren van personages werd gebruik gemaakt van een aparte techniek.

Het procedé van negatief en positief, en het gebruik van lichtgevoelig papier, boden de mogelijkheid om meer afdrukken van één foto te maken. De Franse fotograaf Disdéri kwam op het idee om op een natte collodiumplaat acht of tien opnamen te maken, zodat van één negatief acht of tien verschillende foto's konden worden afgedrukt. Deze foto's werden naar hun formaat 'cartes de visite' genoemd. Disdéri liet zijn cliënten poseren tegen de achtergrond van zuilen en draperieën om ondanks het klein formaat de allure van een statieportret te bereiken.

De Victorianen namen dit procedé over en al spoedig begon men de cartes de visite te verzamelen in albums. Een fotoalbum met portretten van monarchen en presidenten, kunstenaars en toonbare familieleden werd een onmisbaar attribuut in de Victoriaanse salons. En tijdens de Fern Craze voegden zij, om de allure bij toonbare familieleden nog eens extra te vergroten, dan ook spoedig varens toe in het decor van de achtergrond.

De albums waar in o.a. dit soort foto's bewaard werden, bestonden uit meerdere dubbelwandige pagina's met uitsparingen waar de foto's ingeschoven konden worden. Als vanzelfsprekend..... voorzien van prachtige afbeeldingen van varens en bloemen.

Fern Craze - Llanelly Pottery

2009-10-08T14:25:00.005+02:00

Deze schenkkan is weer een mooi staaltje van de Victoriaanse Varengekte.
Hij werd gemaakt omstreeks 1875 bij de Llanelly Pottery , in de 19e eeuw de enige belangrijke aardewerk fabriek in Zuid Wales.
De kan is versierd met twee van de toen toegepaste versies van het zg. Fern Pattern, op de voorkant, of is het de achterkantzien we een natuurgetrouwe afbeelding van
Asplenium ceterach met Ophioglossum vulgatum. Wonderlijk..... in de natuur zeker nooit in elkaars gezelschap te vinden vanwege verschillende groeiplaatsen.
Aan de andere kant staat Asplenium scolopendrium en in ieder geval een Dryopterissoort afgebeeld.
De kan heeft aan de bovenkant nog eens een extra sierlijke rand met varenveren.
Dit varenmotief werd uitsluitend gebruikt op kannen van deze vorm.
Zulke kannen werden regelmatig in sets van drie geproduceerd en dienden als pronkstuk.

In de loop der jaren zijn er bij deze Pottenbakkerij allerlei soorten aardewerk vervaardigd met inbegrip van steviger, sterker aardewerk voor plaatselijk gebruik (Wales) en de meer verfijnde producten producten waren meer bedoeld voor de sier.
De benodigde grondstoffen, klei, porselein en steen werden uit Cornwall, Devon en Dorset ingevoerd. Flint werd verkregen uit Noord-Frankrijk.
William T. Holland (!) was de directeur van het bedrijf.
Uiteindelijk zijn er slechts weinig van deze kannen geproduceerd en ze behoren vanwege hun schaarste, overgebleven uit de Victoriaanse varen tijd, tot de echt bijzondere museumstukken in slecht één museum in Wales.

Varens op de Herfstmarkt 10 oktober

2009-10-04T01:25:00.005+02:00

Wilt u ideeën op doen voor uw tuin? Kom op zaterdag 10 oktober naar de Herfstmarkt in de Hortus van Leiden. U ontmoet er kwekers en planten- en varenliefhebbers die klaarstaan om tuin- en verzorgingsadviezen te geven en waarbij u vooral ook nieuwe inspiratie op kunt doen.
Er is een breed assortiment vaste planten, voorjaarsbollen, varens, heesters en bomen aan.
Er zijn allerlei bijzondere soorten te ontdekken maar ook te koop.
Er zal bijvoorbeeld plantmateriaal uit de oude Clusiustuin van de Hortus worden aangeboden. Dit is een unieke kans om planten uit de Hortus aan te schaffen ook varens zullen daarbij niet ontbreken.

Locatie: Rapenburg 73,

Leiden Tijd: 10.00 - 16.00 uur

Entree: € 6, Museumkaart geldig, Vrienden gratis

Dit jaar wordt ook in Leiden de Hortus Botanicus, Von Siebold herdacht.
Dryopteris Sieboldii in het Varenbos. Een Dryopteris species in ongewone vorm. Deze varen krijgt van belangstellenden meestal de meeste aandacht omdat hij niet als varen wordt herkend. Dat komt omdat de textuur van de varen anders is , hij lijkt wel van rubber of plastic gemaakt. Het blijkt een bijzondere goede tuinvaren, gemakkelijk, stelt weinig eisen aan de grond, kan uiteindelijk ook nog eens flink wat droogte verdragen.

Over de HortanicusVon Siebold. Hij verzamelde niet alleen kunstvoorwerpen, maar ook verschillende Japanse planten en dieren. Zo smokkelde hij als eerste theeplanten Japan uit. Tot dan toe had Japan de handel in thee stevig onder controle.

De door Von Siebold gesmokkelde planten werden in Indonesië (toen nog Nederlands bezit!) geplant. Nog steeds zijn in Indonesië uitgebreide theeplantages te zien.

Maar Von Siebold bracht nog veel meer planten mee van zijn beide reizen naar Japan. Hij probeerde deze ook in Nederland te kweken, en met succes! Dikwijls verkocht of gaf hij planten aan de Leidse Hortus. Veel van de Japanse planten in de hortus zijn door Van Siebold uit Japan meegenomen!

Vanuit de Leidse Hortus zijn Von Siebolds planten een opmars begonnen door Europa. Veel mensen hebben zonder het te weten afstammelingen van Von Siebolds planten in hun tuin staan: Japanse larix, Japans hoefblad, Azaleaís, Japanse lelies! In de Hortus is in 1988 een Japanse tuin ingericht ter herdenking van het werk van Von Siebold. Deze tuin werd ontworpen door Makoto Nakamura en Wybe Kuitert. Deze tuin wordt elk jaar bezocht door grote hoeveelheden Japanse toeristen. Het grind in de tuin lijkt een wandelpad, maar dat is het niet: het symboliseert water, dus eigenlijk kan je er niet overheen lopen.

Bevindingen bevestigd

2009-09-28T20:26:00.006+02:00

Over vrijwel alle problemen die je in een bostuin kunt tegenkomen en die ik de afgelopen tijd ook tegengekomen ben, blijkt een boek verschenen te zijn.

Het heet "An encyclopedia of shade perenials" een echte aanrader voor elk die varens en andere schaduwplanten liefheeft. Was ik al een eind op weg om varens en andere bosplanten bij elkaar te brengen in een zg. woodlandgarden, hier staat het allemaal luid en duidelijk in beschreven.

Steinbergia lutea is zo'n gezelschapsplant. Komt van nature voor in Zuid Europa, een bolgewasje met op crocus lijkende bloemen, frisgeel niet voor niets met toevoeging lutea.

Het bloeit in eind september en oktober. Prachtig.

En daar waar ziekten en plagen, droogte en schaduw, boomwortels, konijnen herten, slakken en noem het maar op voor onaangename verrassingen kunnen zorgen, staat in "an encyclopedia of shade perenials" duidelijk beschreven op welke manier invloed kan worden uitgeoefend.

Naast bloeiende planten worden ook uitgebreid veel verschillende soorten varens besproken.

En alle informatie en vooral inspriratie leidt dan ook weer tot de onoverkomenlijke aanschaf
van een aantal bolgewasjes.

Sanguinaria, bloedwortel, kan goed tegen droogte en winterhard, bloeit in mei.

Erytrhonium pagode, hondstand, een geweldig mooi en dankbaar bolgewasje en zeer geschikt voor verwildering. Mooi in combinatie met diverse varensoorten.

Als laatste Arisaema triphyllum, een knolgewas, mei juni bloeier, kan goed tegen flinke schaduw.

Alles ruim voorradig bij Nijssen in Heemstede.

Ridgways, varenmotieven op gebruiksaardewerk

2009-09-27T18:27:00.002+02:00

Deze schaal is weer een prachtig voorbeeld van de Victoriaanse liefde voor varens. Hij is voorzien van een prachtige afbeelding met Adiantum capillis veneris.
De schaal is gemaakt door Ridgways, een Pottenbakkerij groep uit Stoke-on-Trent, in de regio Staffordshire in Engeland. Het registratie merk dateert het patroon van omstreeks 1885.
Met dit patroon zijn gehele serviezen gefabriceerd en ze werden als "broodjes over de toonbank" verkocht. Menig Engels of Schots gezin had dan ook minstens enkele stuks hiervan in huis.
De schaal hier ligt in een bed van Adiantum venustum met Adiantum x mairiesii over de afbeelding.

klompenhok en varens in/en klompen

2009-09-27T14:19:00.006+02:00

Daar waar in de omgeving van het varenbos en ons huisje een Fransman zijn luiken al eens met varenmotieven heeft beschilderd, zullen nu ook wij Hollanders weleens toe kunnen slaan met het toepassen van varenkunst aan de gevel.

Het moest er toch een keer van komen...............Een klompenhok, echts iets Hollands, een aanbouwtje bij de voordeur van het woonhuis dat dient als voor voorportaal, de werkschoenen kunnen daar verwisseld worden voor sloffen.

De afgelopen zomer hebben we deze bescheiden aanbouw dan ook gerealiseerd, met name van de winter zal het goed kunnen dienen als tochtsluis. Het heeft deze zomer bij bezoekers menigmaal tot hilariteit geleid, een klompenhok?

"Maar jullie hebben helemaal geen klompen" of "Maar waar zijn de klompen dan?"

Van vrienden kregen we een aantal klompen cadeau. om tenminste één van de wanden mee op te sieren.
En of er nou wel of geen varens in komen te hangen, de kans is klein met de hele dag zon op de gevel, zeg nou zelf, het zou eens wat anders zijn dan de bekende hanggeranium.

Misschien dat ik het eens met Cheilanthes ga proberen.

varens vermeerderen, kinderwerk?

2009-09-22T15:24:00.004+02:00

Over het vermeerderen van varens met sporen (fern propagation by spores of reproducción de helechos por esporas) is in de vijftiger jaren in Engeland een boekje verschenen, in een natuurserie speciaal bestemd voor kinderen.

Het is een kostelijk boekje waarbij het enthousiasmeren van het vermeerderen van varens uitgegaan wordt van de ontdekkingsdrift van een jongetje welke niet bij varens alleen blijft.

Arachniodes simplicior in het assortiment

2009-09-20T14:18:00.003+02:00

Arachnioides simplicior, een opvallende verschijning en lastig aan te komen.

En dan van de week, zomaar als kamerplant in de aanbieding bij Nijssen in Heemstede en voor een prijs waarvan een varenkweker toch niet leven kan: 2,75 euro per stuk.

Zover ik weet wordt deze varensoort in Nederland niet commercieel gekweekt. Toch is deze ingekocht op de veiling in Aalsmeer.

De oorspronkelijk habitat voor deze varensoort zijn de bossen van China en Japan. Arachniodes simplicior is enige jaren geleden als kamer/tuinplant ingevoerd in de Verenigde Staten. In Zuid Carolina is deze species "in het wild" terecht gekomen en maakt tegenwoordig deel uit van de flora in de bossen daar. De winterhardheid is behoorlijk goed, het is een varen vanaf zone 7.

Het is een varensoort met kruipende wortelstok die goed in de hand te houden is. Verlangt gedeeltelijk schaduw over de dag maar moet toch behoorlijk licht staan.

Dryopteris labordei, zone 7

2009-09-17T16:45:00.004+02:00

Deze bijzonder aantrekkelijke varensoort komt voor in Japan, China en Korea. De jonge pas uitgerolde veren hebben een oranje/gouden kleur en verlopen in kleur verder naar groen. De bladeren zijn glad en glanzend. Deze varen stelt dezelfde eisen aan verzorging en/of bodemgesteldheid als Dryopteris erythrosora en voegt weer dat beetje extra andere kleur toe aan de varen collectie. Echter deze soort is niet bestand tegen diepe schaduw, de voorkeur gaat uit naar een lichtere standplaats. Dryopteris labordei loopt pas heel laat in het jaar uit. Meestal pas na juni, begin van de zomer. Het duurt vrij lang voordat deze soort goed op gang komt.
Het is de moeite waard om jaarlijks zo lang te moeten wachten voordat de veren uitrollen en voor de geduldige varenliefhebber een must!

Zonder deze prachtige beschrijving had ik de zomer van 2008 een aantal planten in het bos geplant. En precies zoals het niet moet: Donker, nat en onbeschermd in de wintermaanden.
Alle planten blijken in mei het loodje te hebben gelegd. En dan toch, afgelopen zomer blijkt er één wel uitgelopen te zijn. Het heeft de winter overleefd en houdt zich precies aan de regels: "loopt pas laat uit, begin van de zomer". Ik heb hem uitgegraven en meegenomen en staat nu in het kasje bij te komen.
En dan niet verwacht, maar toch een feit, kom ik weer een aantal van deze varens als plugplant tegen, maar dan met uitgebreide verzorgingstips.
Je bent een varenliefhebber of niet, Dryopteris labordei gaat in de herkansing.
Voor de geduldige varenliefhebber een must, waar heb ik dat toch ook al weer gelezen?

Notocactus in bloei

2009-09-17T15:34:00.007+02:00

Vandaag is het zover, de Notocactus is tot bloei gekomen. Het blijft een bijzondere verrassing dat droogteminnende en vochtminnende plant het met elkaar zo goed kunnen vinden.

Behalve de bloeiende cactus, ook de varen die zich zo spontaan heeft aangediend, heeft het erg naar de zin. Het is een "plaatje om te zoenen". Het blijft voor mij nog steeds een raadsel (zie eerder geplaatst artikel in de serie "cactus en varen"). Geen idee nog om welke soort het gaat.
Dus vandaag leg ik deze vraag maar eens voor aan u, want ach, ik hoef ook niet alles te weten!

Het tegenovergestelde lijkt hier op te gaan.

Dit beeld "wenende vrouw" is te zien in Brugge. Daar aan een kade waar Asplenium ruta- muraria en Polypodium vulgare in de kademuren groeit. En zoals het toeval wil met haar neus in een Dryopteris felix mas, een mannetjes varen........is het "Een varen om te huilen?"

Koru, fronds, varenkrullen

2009-09-15T21:04:00.005+02:00

Varenkrullen, elk voorjaar weer een lust voor het oog. Wat is het toch heerlijk varens als liefhebberij te hebben. Waren vóór ons de Victorianen al van hun schoonheid overtuigd, met name de Maori's spannen de kroon. De varenkrul, de Koru, die vaak in Maori kunst en cultuur wordt gebruikt, zie je veel terug in snijwerk en tatoeages. Het wordt als symbool gezien van de schepping. De vorm is ontleend aan een zich ontkrullend varenblad. De ronde vorm symboliseert eeuwigdurende beweging, en de kern van de krul symboliseert een terugkeer naar de plaats van herkomst. De Koru “verhaalt” dus de manier waarop het leven zich zowel verandert alsook vernieuwt maar gelijkertijd hetzelfde blijft: een kringloop van het leven. Het symboliseert nieuw leven, groei, kracht en vrede.
Materialen als hout, been/bot en steen worden gebruikt om een koruvorm in uit te snijden. Wanneer de koru op de huid wordt gedragen kan en mag de kleur veranderen omdat het lichaamszweet absorbeert.
De Maori’s dachten dat in dit symbool van nieuw leven de geest van de persoon die deze als hanger droeg hierin zou gaan huizen. Wanneer iemand een hanger aan een ander schenkt is het de gewoonte dat deze voor een tijd gedargen wordt, zodat een deel van hun geest wordt doorgegeven.

De Koru wordt tegenwoordig ook gebruikt als logo van Air New Zealand in gestileerde vorm en ook als icoon van de Nieuw-Zeelandse flora.

Nieuw-Zeeland is in de Maori taal bekend als Aotearoa ofwel het Land van de Lange Witte Wolk. Nieuw-Zeeland kent een geisoleerd bestaan, wordt van Australië aan de noordwestkant door de Tasman Zee ruim 2000 km gescheiden. De dichtstbijzijnde buurlanden aan de noordkant zijn Nieuw-Caledonië, Fiji en Tonga.

De Oostenrijkse kunstenaar en schilder Friedensreich Hundertwasser gebruikte als inspiratie de Koru, het symbool van de ontrollende varenveer, voor een nieuw ontwerp van een Nieuw Zeelandse vlag ( Koru Flag )

Fougeres et fromage

2009-09-13T17:42:00.003+02:00

Het Franse woord voor varens is fougere. Als regelmatig terugkerende Nederlander in Frankrijk koop en verorber ik dan ook regelmatig een stukje Franse kaas.

Met name de geitenkaas en de "Brebis" schapenkaas zijn erk lekker.

Maar dat er ook nog kaasje gemaakt worden, traditioneel wel te verstaan, met varenblad als decoratie of zelfs smaaksensatie kan ik niet langer voor me houden.

Frankrijk kent ook vele dorpjes met de naam Fougere. Hier een etiket van de verpakking van een doosje Brie, de varenafbeelding is slechts decoratie en verwijst naar het gelijknamige dorp. Deze brie wordt geproduceerd in de buurt van het dorpje Fougeres (Ille et Vilaine) in Bretagne.

Er zijn heerlijke kaasje om puur te eten, maar ook om in een recept te gebruiken, zoals het volgende:

Benodigdheden: klein ovenschaaltje per persoon (ramaquin) Beboter het schaaltje. Leg op de bodem een hale (verse) peer of Poir William (Peer op eau de vie) Hierop komt een stuk Brie, Camembert of andere zachte Franse kaassoort. Zet 2 minuten in de magnetron, direct serveren.
Schenk er een glaasje dessertwijn bij.
Belangrijk, varenblad leent zich slechts tot decoratie en niet tot consumptie.

cactus en varen

2009-09-10T18:24:00.006+02:00

Gaat dit blog wel over varens in bos en tuin? Ik zou er bijna "varens in bos, tuin en huiskamer" van willen maken. Wat is het geval?

Bij ons thuis ontdekte ik, meerdere weken geleden alweer, dat in één van de cactuspotten in de vensterbank zich een varentje leek te gaan ontwikkelen. Heel bijzonder, maar ach, met de vakantie voor de deur kwam deze noviteit bij mij snel in de vergetelheid.

Je kent het wel, lekker weg, op andere gedachten gebracht.

.....................Tot afgelopen weekend.

De cactussen hebben van de zomer ruim zes weken geen water gekregen, de eerste watergift dateert alweer van ruim 2 weken terug. Bij deze notocactus zijn nu bloemknoppen ontstaan. Prachtig! Maar wat in eerste instantie niet zo opviel, ook het varentje had zich gehandhaafd en wordt nu zichtbaar een echte varen en heeft het duidelijk naar zijn zin.

Om welke soort het gaat laat zich nog raden, het lijkt er een met een kruipende rizoom. Deze speling van de natuur -oorsprong en oorzaak laten zich raden- is weer eens een bijzondere. Twee "plantjes" die mij een hart ondert de riem lijken te willen steken.

Ik zou bijna gaan denken dat mijn zorgen over de droogte in Frankrijk, en het varenbos, onnodig zijn. In ieder geval laten de verzorgingsadviezen voor deze varensoort zich niet raden!

Watcombe Torquay

2009-09-07T19:09:00.005+02:00

Onlangs kon ik een karafje op de kop tikken. Het is gemaakt in de Victoriaanse tijd bij de Watcombe Pottery, oorspronkelijk bekend als De Watcombe Terra Cotta-Clay Company in Zuid Devon. Deze werd opgericht door G.J. Allen in 1871. Er werd gebruik gemaakt van de rode klei die in de omgeving van Torquay gevonden werd.
Het bedrijf bouwde zeer snel kwalitatief een goede reputatie op en de handelswaar werd al binnen een paar jaar nationaal en internationaal tentoongesteld. De producten werden zeer gewaardeerd en vonden hun weg over de gehele wereld. Mede door dat succes kon de pottenbakkerij zich snel uitbreiden en het zorgde ervoor dat nog voor het eind van het eerste bestaansdecennium het overgrote deel van de beroepsbevolking in de wijde omgeving hier werk vond.

Vanaf 1891 werd het varenmotief geintroduceerd. De producten met varenafbeeldigen zijn slechts mondjesmaat, in kleine aantallen, gemaakt.